6 Tăng cường bình đẳng giới và nâng cao năng lực, vị thế cho phụ nữ

 undp-vn
© United Nations Viet Nam\2010\Aidan Dockery

TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN CHO ĐẾN NAY

Việt Nam đã đạt được những tiến bộ lớn về các mục tiêu bình đẳng giới. Việt Nam đã rất thành công trong việc nâng cao tỷ lệ trẻ em gái học tiểu học và trung học cơ sở. Hiện tại, tỷ lệ nhập học tiểu học đối với trẻ em gái là 91,5% và trẻ em trai là 92,3%. Tỷ lệ nhập học trung học cơ sở là 82,6% đối với trẻ em gái và 80,1% đối với trẻ em trai. Tỷ lệ nhập học trung học phổ thông của trẻ em gái là 63,1% và của trẻ em trai là 53,7%. Tỷ lệ phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động là 73% trong khi tỷ lệ của nam giới là 82%. Hiện nay, tỷ lệ phụ nữ tham gia vào Quốc hội là 24,4%.

GIỮ VỮNG CÁC THÀNH TỰU ĐẠT ĐƯỢC

Bất bình đẳng giới có nguyên nhân sâu xa đối với mỗi xã hội và Việt Nam cũng không phải là một ngoại lệ. Bất bình đẳng giới tạo ra tác động tiêu cực tới những thành tựu đã đạt được từ trước đến nay. Các gia đình vẫn tiếp tục thiên vị và đầu tư nhiều hơn cho con trai và nam giới trong gia đình. Sự yêu thích con trai và không coi trọng con gái được thể hiện rất rõ qua sự gia tăng mất cân đối tỷ số giới tính khi sinh, tỷ số chênh lệch giới tính khi sinh hiện nay là 111,9 trẻ em trai trên 100 trẻ em gái. Tỷ số chênh lệch này có thể tăng rất cao, lên tới 115 trẻ em trai trên 100 trẻ em gái trong thập kỷ này, và sẽ đẩy Việt Nam lên gần vị trí đứng đầu theo quan sát trên toàn thế giới. Lựa chọn giới tính thường cao hơn ở các gia đình có kinh tế khá giả, với giá trị tỷ số giới tính khi sinh cao nhất ở hai nhóm kinh tế xã hội giàu nhất và và thấp đối với các hộ nghèo và dân tộc thiểu số (Theo Điều tra Thay đổi Dân số của GSO năm 2011).

Bạo lực trên cơ sở giới cũng là một trong các vấn đề nghiêm trọng hiện nay, xảy ra ở mọi nơi, nông thôn cũng như thành thị và trong tất cả các nhóm xã hội. Theo một nghiên cứu về bạo lực gia đình do GSO thực hiện năm 2010, cứ ba phụ nữ đã lập gia đình (32%) thì có một người cho biết họ đã từng bị chồng bạo lực về thể xác hoặc tình dục vào một thời điểm nào đó trong đời. Và hơn một nửa phụ nữ (58%) trong đời từng chịu bạo lực thể xác, tinh thần và tình dục. Cần thiết phải thay đổi quan niệm xã hội, khuyến khích các hộ gia đình đầu tư vào trẻ em gái và phụ nữ, tăng cường các dịch vụ xã hội thuận lợi và khuyến khích nam giới và trẻ em trai tham gia phòng chống bạo lực trên cơ sở giới nhằm thay đổi các khuynh hướng này.

Việc làm

Phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm 48,4% lực lượng lao động. Tuy nhiên, phụ nữ thường tham gia vào các công việc không chính thức và dễ bị tổn thương. Theo Điều tra về Nhà ở và mức sống hộ gia đình (VHLSS) năm 2008, chỉ có 24,22% phụ nữ làm các công việc phi nông nghiệp trong khi tỷ lệ này ở nam giới là 35,5%. Nhiều người trong số các chị em phụ nữ phải tự tạo việc làm hoặc làm việc trong gia đình mà không được trả công. Theo số liệu về khuynh hướng việc làm tại Việt Nam, 53% phụ nữ làm việc gia đình mà không được trả công, trong khi con số này đối với nam là 32%. Phụ nữ làm việc trong các khu vực không chính thức có tiền công thấp hơn, tay nghề thấp hơn và ít cơ hội nâng cao tay nghề và đào tạo hơn nam giới. Ước tính, tỷ lệ thu nhập kiếm được của nữ so với nam là 0,69, nghĩa là cứ 100.000 đồng nam giới kiếm được thì nữ giới chỉ kiếm được 69.000 đồng.

Trách nhiệm song song của người phụ nữ vừa chăm sóc con cái vừa làm nội trợ, cũng như tạo thu nhập cản trở người phụ nữ tham gia vào các công việc được trả công, đặc biệt công việc trong khu vực chính thức. Để hỗ trợ sự tham gia của phụ nữ, cần thiết phải giải quyết những bất bình đẳng như cơ hội được đào tạo, quyền được cấp giấy sử dụng đất cũng như phải có hệ thống bảo trợ xã hội toàn diện.

Đại diện phụ nữ trong Quốc hội

Hiện nay, phụ nữ chiếm tỷ lệ 24,4% trong Quốc hội, đây là tỷ lệ thấp nhất trong bốn khóa Quốc hội gần đây. Hiện tượng sụt giảm này đi ngược lại với xu hướng toàn cầu hiện nay là tỷ lệ phụ nữ tăng lên trong Quốc hội ở các quốc gia. Để giải quyết tình trạng này, cần có những thay đổi lớn, ví dụ chấm dứt sự phân biệt về tuổi làm việc chính thức giữa phụ nữ và nam giới và tạo điều kiện bình đẳng cho cả hai giới được lựa chọn thời điểm về hưu trong một độ tuổi nhất định. Đảm bảo rằng những phụ nữ có phẩm chất và trình độ cao được giữ các trọng trách và đề bạt thêm nhiều phụ nữ vào các vị trí cao trong Đảng và chính quyền sẽ hỗ trợ Việt Nam đạt được mục tiêu là 35% phụ nữ được bầu vào các vị trí trong Quốc hội vào năm 2016.

1.2 years
remaining
until 2015

1990 2015
Mục tiêu phát triển TNK 3
  1. Xóa bỏ tình trạng chênh lệch về giới tính ở giáo dục tiểu học và trung học cơ sở tốt nhất là vào năm 2005, và ở tất cả các cấp học chậm nhất là đến năm 2015
    • Tỷ lệ học sinh nữ so với học sinh nam trong các cấp tiểu học, trung học, và đại học
    • Tỷ lệ phụ nữ có việc làm trả lương trong các ngành phi nông nghiệp
    • Tỷ lệ đại biểu nữ trong cơ quan nghị viện quốc gia