Tìm hiểu tiếng nói của 13.000 người dân: Một cuộc điều tra chưa từng có ở Việt Nam tìm hiểu ý kiến người dân về trải nghiệm của họ với hệ thống quản trị và hành chính công


Cuộc phỏng vấn trực tiếp tại tỉnh Đắk Lắk bằng tiếng dân tộc Ê Đê với sự hỗ trợ của thông dịch viên

Trong bối cảnh tham nhũng đã trở thành một vấn đề có tính hệ thống ở Việt Nam, một cuộc điều tra chưa từng có đã được tiến hành nhằm tìm hiểu những trải nghiệm của người dân trên khắp đất nước về lĩnh vực quản trị và hành chính công tại địa phương nơi họ sinh sống.

Điều tra Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính Công cấp tỉnh (PAPI) do UNDP hỗ trợ là cuộc điều tra lớn nhất trong lĩnh vực này được thực hiện tại Việt Nam cho tới nay. Trong cuộc điều tra chỉ số năm 2011, đã có trên 13.500 người dân được phỏng vấn và hỏi các câu hỏi về trải nghiệm và về mức độ hài lòng của họ với hiệu quả của những cải cách quản trị và hành chính công mà chính quyền tỉnh và chính quyền địa phương đã thực hiện.

Tiêu điểm

  • Trong bối cảnh tham nhũng đã trở thành một vấn đề có tính hệ thống ở Việt Nam, một cuộc điều tra chưa từng có đã được tiến hành nhằm tìm hiểu những trải nghiệm của người dân trên khắp đất nước về lĩnh vực quản trị và hành chính công tại địa phương nơi họ sinh sống.
  • Trên 13.500 người dân được phỏng vấn và hỏi các câu hỏi về trải nghiệm và về mức độ hài lòng của họ với hiệu quả của những cải cách quản trị và hành chính công mà chính quyền tỉnh và chính quyền địa phương đã thực hiện trong cuộc điều tra năm 2011
  • 1/3 trong số những người tham gia khảo sát cho rằng cần phải hối lộ thì mới được chăm sóc y tế, gần 1/3 cho rằng cần phải hối hộ để có việc làm trong cơ quan Nhà nước, 2/5 cho rằng cần phải hối lộ để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

“Trong bối cảnh thu nhập của người dân tăng lên, mọi người được hưởng sự giáo dục tốt hơn và có sức khoẻ tốt hơn, họ cũng đang mong đợi và đòi hỏi phải có các dịch vụ tốt hơn từ phía Chính phủ” Jairo Acuna-Alfaro, cố vấn chính sách của UNDP đồng thời là một thành viên nhóm chuyên gia thực hiện điều tra PAPI cho biết.  

Tuy nhiên việc đánh giá hiệu quả cải cách quản trị và hành chính công thường được thực hiện dưới hình thức ‘tự đánh giá’ và những người sử dụng các dịch vụ công trong thực tế thường có ít cơ hội được thể hiện quan điểm của mình.

“Triết lý đằng sau PAPI là chúng ta cần coi người dân là người sử dụng cuối cùng các dịch vụ do hệ thống hành chính công cung cấp, và là những người sử dụng cuối cùng có khả năng giám sát và đánh giá công tác quản trị và hành chính công”  ông Jairo giải thích.

“Ở một khía cạnh nào đó, chúng ta đang đưa ra một kiểu dữ liệu khác với loại dữ liệu thường có sẵn. Dữ liệu này có thể được sử dụng bởi chính quyền cấp tỉnh và chính quyền địa phương nhằm cải thiện công tác lập pháp cũng như thực thi những luật hiện có” ông Jairo cho biết thêm.

Nghiên cứu PAPI đưa ra một bức tranh toàn cảnh về hiện trạng công tác của chính quyền địa phương ở 63 tỉnh/ thành phố của Việt Nam. Nghiên cứu này cũng cung cấp những phân tích sâu rộng về hiệu quả quản trị và hành chính công ở cấp trung ương.

Bên cạnh đó, nghiên cứu PAPI còn đưa ra những thông tin về một loạt các vấn đề đang tác động tới cuộc sống của người dân Việt Nam, bao gồm các vấn đề như đất đai, y tế và giáo dục.

Ví dụ, nghiên cứu đã cho thấy 1/3 trong số những người tham gia khảo sát cho rằng cần phải hối lộ thì mới được chăm sóc y tế, gần 1/3 cho rằng cần phải hối hộ để có việc làm trong cơ quan Nhà nước, 2/5 cho rằng cần phải hối lộ để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và 17% cho rằng cần hối lộ để con cái họ được đối xử tốt hơn ở trường học.

Nghiên cứu này giúp các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng phát triển quốc tế hiểu rõ hơn về những trải nghiệm của người dân Việt Nam, từ đó rút ra những bài học cụ thể về cách thức giảm thiểu tham nhũng và cải thiện mức độ hài lòng của người dân với hành chính công.

Ví dụ, năm 2010 tỉnh Kon Tum đứng ở một trong những vị trí cuối bảng về chỉ số này. Kết quả là chính quyền tỉnh đã quyết định sử dụng dữ liệu điều tra và các điển hình tốt từ các tỉnh khác để xây dựng một kế hoạch hành động nhằm giải quyết vấn đề tham nhũng và những khoản chi không chính thức, đồng thời cải thiện các dịch vụ công. Kế hoạch này hiện đang được thực hiện trên phạm vi toàn tỉnh.

Kể từ khi báo cáo điều tra năm 2011 được công bố vào tháng 5/2012, báo chí đã đưa nhiều tin tức cũng như đã có nhiều ý kiến thảo luận về các kết quả điều tra. Cuộc tranh luận trên báo chí hiện vẫn tiếp diễn và điều này đang giúp công luận chú ý tới những vấn đề được nêu ra cũng như tìm các giải pháp và hành động.  

Điều tra PAPI tìm hiểu 6 khía cạnh khác nhau của quản trị và hành chính công cấp tỉnh, bao gồm: (i) sự tham gia ở cấp địa phương; (ii) sự minh bạch; (iii) trách nhiệm ngành dọc; (iv) kiểm soát tham nhũng trong khu vực nhà nước; (v) các thủ tục hành chính công; và (vi) việc cung cấp dịch vụ công. Có thể đọc toàn bộ bản báo cáo ở đây.

PAPI là một sáng kiến nghiên cứu chính sách chung được thực hiện trên cơ sở sự phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Hỗ trợ Cộng đồng thuộc Liên Hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội, và UNDP Việt Nam.

Ấn phẩm
Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) 2012

Dựa trên kiến thức và trải nghiệm của ‘khách hàng’ đối với các ‘sản phẩm’ của toàn bộ quá trình ‘sản xuất’ của bộ máy nhà nước, PAPI cung cấp hệ thống chỉ báo khách quan góp phần đánh giá hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh, tạo động lực để lãnh đạo các cấp tại địa phương ngày càng nâng cao hiệu quả quản lý của mình.

Xem các ấn phẩm khác