Các thành phố của Việt Nam trong nỗ lực cải thiện chiếu sáng đô thị

public lighting
© United Nations Viet Nam\2010\Aidan Dockery

Một dự án của UNDP đang góp phần nâng cao hiệu quả chiếu sáng đường phố, trường học và bệnh viện trên khắp Việt Nam. Chiếu sáng hiệu suất cao và tiết kiệm năng lượng đang là tâm điểm trong các nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Các thành phố của Việt Nam đang nỗ lực cải thiện hệ thống chiếu sáng đường phố và hướng tới chiếu sáng hiệu suất cao khi ngày càng phải đối mặt với giá điện cao và sự bùng nổ đô thị. Chiếu sáng hiệu suất cao góp phần làm giảm lượng điện năng tiêu thụ, giảm khí thải carbon và tiết kiệm giá thành.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Bắc Kinh, cố vấn kỹ thuật cao cấp của dự án chiếu sáng công cộng hiệu suất cao (VEEPL), cho biết trước đây các thành phố trong nước còn coi nhẹ tầm quan trọng của chiếu sáng. Chiếu sáng còn chưa được coi là một ngành riêng biệt mà chỉ gắn với các hạng mục khác của phát triển cơ sở hạ tầng. Điều này đang dần được thay đổi khi lãnh đạo các thành phố nhận thấy rằng chiếu sáng thể hiện sự phát triển của thành phố và ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của người dân.

Tiêu điểm

  • Chiếu sáng chiếm khoảng 25% tổng lượng điện tiêu thụ ở Việt Nam và chiếu sáng công cộng chiếm khoảng một phần mười con số đó.
  • Nhà nước cũng vừa phê duyệt luật hiệu quả năng lượng, nghị định về tiết kiệm điện trong chiếu sáng công cộng và kế hoạch phát triển chiếu sáng công cộng toàn quốc cho giai đoạn 15 năm tới.

VEEPL đã hỗ trợ Việt Nam trong việc tháo gỡ những rào cản đối với chiếu sáng công cộng hiệu suất cao thông qua việc thí điểm lắp đặt và quảng bá về chiếu sáng hiệu suất cao và tiết kiệm năng lượng ở đường phố, trường học và bệnh viện, góp phần tiết kiệm điện và làm giảm thiểu lượng phát thải khí nhà kính trong toàn quốc.

Từ năm 2006, thành phố Hồ Chí Minh đã đi đầu trong việc áp dụng các mô hình chiếu sáng hiệu suất cao và áp dụng các công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực này. Thành phố đã thay thế các đèn hiệu suất thấp bằng đèn hiệu suất cao.

Theo số liệu của công ty trách nhiệm hữu hạn chiếu sáng công cộng TPHCM, thành phố có khoảng 230,000 điểm sáng vào khoảng cuối năm 2006. Một năm sau đó, với sự hỗ trợ và tiếp sức từ dự án VEEPL, công ty đã từng bước đưa vào sử dụng đèn hai cấp công suất. Thành phố hiện nay có khoảng 30,000-40,000 đèn 2 cấp
công suất.

Theo ước tính thành phố Hồ Chí Minh phải trả khoảng 120 tỉ đồng tiền điện hàng năm. Năm ngoái, thành phố đã tiết kiệm được khoảng 37.7 triệu kWh cho chiếu sáng  đường phố, tức khoảng 40% lượng điện năng tiêu thụ.
Năm 2008, thành phố Hồ Chí Minh đưa vào sử dụng mô hình điều khiển trung tâm tự động, quản lý 12,000 bộ đèn. Ông Trần Trọng Huệ, giám đốc công ty chiếu sáng thành phố, cho biết kỹ thuật viên ở trung tâm có thể điều khiển độ sáng theo mật độ giao thông. Và như vậy có thể tiết kiệm được điện chiếu sáng, ước tính trị giá khoảng 10 tỉ một năm, trong khi đảm bảo ánh sáng cho lái xe an toàn, đặc biệt vào ban đêm.

Ông Huệ nói: “Công nghệ này là một trong những công nghệ tiên tiến nhất trên thế giới trong lĩnh vực chiếu sáng nên thành phố đánh giá hiệu quả của nó trước khi quyết định triển khai công nghệ này đến hệ thống chiếu sáng khác trong
thành phố. “

Tương tự như thành phố HCMC, Quy Nhơn, một thành phố biển thuộc tỉnh Bình Định, đã thay thế 30 cây số đường phố sử dụng đèn hiệu suất cao, với hơn 2.000 bóng đèn. Lãnh đạo thành phố cho biết hệ thống mới có thể tiết kiệm được 40,000 kWh hàng năm.

Đỗ Đình Phương, giám đốc công ty cây xanh và chiếu sáng thành phố, cho biết trước đây Quy Nhơn chủ yếu “đốt cháy” điện chứ chưa phải “tiêu thụ” điện một cách hiệu quả.

Từng bước lãnh đạo thành phố đã chủ trương gắn chiếu sáng đường phố với quy hoạch đô thị.
“Chúng tôi muốn đảm bảo sự phát triển của chiếu sáng Quy Nhơn phải đồng đều với sự phát triển đô thị,” ông Thái Ngọc Bích, chủ tịch ủy ban nhân dân thành phố Quy Nhơn cho biết.

Thêm nhiều thành phố trên khắp Việt Nam muốn thí điểm dự án chiếu sáng công cộng hiệu suất cao và tận dụng lợi ích của công nghệ tiết kiệm điện. Nhà nước cũng vừa phê duyệt luật hiệu quả năng lượng, nghị định về tiết kiệm điện trong chiếu sáng công cộng và kế hoạch phát triển chiếu sáng công cộng toàn quốc đến năm 2025. Tất cả những nỗ lực này đang góp phần quan trọng trong việc tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu khí thải các bon ở Việt Nam.