Chương trình lãnh đạo nữ Cambridge-Việt Nam: Nâng cao năng lực lãnh đạo của phụ nữ trong khu vực nhà nước


“Đây là lần đầu tiên trong đời tôi được thấy cả thế giới thu nhỏ tại một trường đại học, được lắng nghe mọi người đến từ các quốc gia, nền văn hóa và tôn giáo khác nhau cùng chia sẻ các cách thức sáng tạo để thiết kế và thực hiện thành công các dự án và quy định pháp luật mang tính nhạy cảm giới. Tôi đã được mở mang tầm mắt. Giờ tôi có thể kể lại những trải nghiệm của mình trên mặt báo và đồng thời lồng ghép yếu tố giới vào hoạt động quản lý nhân sự tại tòa báo,” Bà Hạnh, Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam phát biểu.

Hỗ trợ các lãnh đạo nữ
Thông qua Chương trình Lãnh đạo nữ Cambridge-Việt Nam, bà Hạnh đã có cơ hội tham gia một khóa tập huấn về giới của ILO vào năm ngoái, qua đó xây dựng năng lực lồng ghép giới vào công việc của mình. Tại Việt Nam, có rất ít phụ nữ làm việc trong khu vực nhà nước có cơ hội được tham gia đào tạo ở nước ngoài.  Một trong những mục tiêu của chương trình nâng cao năng lực lãnh đạo cho phụ nữ là cung cấp những cơ hội đào tạo như vậy đồng thời củng cố năng lực của cán bộ nhà nước trong vấn đề bình đẳng giới.

Tiêu điểm

  • Trong quá trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử năm 2011, 200 ứng cử viên nữ ở cấp huyện và cấp tỉnh đã được đào tạo để tham gia vào các hoạt động chính trị, về cách xây dựng kế hoạch hành động, giao lưu với giới truyền thông và các kỹ năng thuyết trình.
  • Việt Nam có tỉ lệ đại biểu quốc hội là nữ cao hơn nhiều quốc gia phát triển.

So với các nước khác trong khu vực, Việt Nam đã đạt nhiều thành tích tốt trong công tác tuyên truyền bình đẳng giới. Chẳng hạn, Việt Nam có tỉ lệ đại biểu quốc hội là nữ cao hơn nhiều quốc gia phát triển, đồng thời đã xây dựng được hành lang chính sách về bình đẳng giới và các mục tiêu quốc gia cho những nhà lãnh đạo nữ. Tuy nhiên những mục tiêu này vẫn chưa được thực hiện, đặc biệt ở cấp địa phương và trong những lĩnh vực truyền thống của nam giới.

Mục tiêu của Dự án UNDP là giúp Việt Nam đạt được những mục tiêu này bằng cách tăng cường năng lực lãnh đạo của phụ nữ trong khu vực nhà nước. Kể từ khi khởi động vào cuối năm 2008, dự án đã tích cực hỗ trợ hơn 1.500 lãnh đạo nữ đầy nhiệt huyết trong lĩnh vực chính trị và dịch vụ dân sự. Những phụ nữ này được hưởng lợi từ các cơ hội học tập và mở rộng mối quan hệ, cũng như được đào tạo về kỹ năng lãnh đạo và về các vấn đề vốn là thế mạnh của nam giới, ví dụ như lĩnh vực kinh tế.

Tham gia bình đẳng vào hệ thống chính trị
Dự án đã sử dụng các phương pháp tiếp cận sáng tạo để đảm bảo phụ nữ được tham gia một cách bình đẳng vào hệ thống chính trị. Chẳng hạn, trong quá trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử năm 2011, 200 ứng cử viên nữ ở cấp huyện và cấp tỉnh đã được đào tạo để tham gia vào các hoạt động chính trị, về cách xây dựng kế hoạch hành động, giao lưu với giới truyền thông và các kỹ năng thuyết trình. 45% trong số đó đã trúng cử. Nhìn chung, tỉ lệ đại biểu là nữ ở cấp tỉnh và cấp huyện đã tăng nhẹ và hoạt động này sẽ tiếp tục được duy trì để đảm bảo tỉ lệ đại biểu nữ tiếp tục tăng trong đợt bầu cử năm 2016.  

Rất ít người nhận thức được những nhân tố chính thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam và cũng rất ít người coi việc tăng cường sự góp mặt của đại biểu nữ trong khu vực nhà nước và lĩnh vực chính trị là một ưu tiên. Trước thềm cuộc bầu cử năm 2011, một bộ phim với sự tham gia diễn xuất của nhiều diễn viên nổi tiếng của Việt Nam về những tác động tích cực đến cộng đồng và đất nước khi phụ nữ tham gia vào việc điều hành bộ máy chính trị đã được thực hiện.  

Tăng cường nghiên cứu chính sách
Bên cạnh việc giúp phụ nữ vượt qua những rào cản vô hình, dự án còn hỗ trợ công tác hoạch định chính sách trong lĩnh vực này, bao gồm nghiên cứu tác động tiêu cực của việc quy định tuổi nghỉ hưu khác nhau ở phụ nữ và nam giới (55 tuổi cho phụ nữ và 60 tuổi cho nam giới) đến bản thân phụ nữ, mức thu nhập tiềm năng cũng như con đường sự nghiệp của họ. Kết quả thu được từ nghiên cứu này đã được nhiều đại biểu ủng hộ vấn đề bình đẳng giới đưa ra để đề xuất thay đổi độ tuổi nghỉ hưu trong các cuộc tranh luận về sửa đổi bộ luật lao động do Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Việt Nam chủ trì.

Thông qua dự án này, một chương trình hỗ trợ hoạt động nghiên cứu cũng đã cấp các khoản trợ cấp nhỏ cho phụ nữ để tiến hành nghiên cứu về vấn đề phụ nữ và công tác lãnh đạo. Ngoài tiền trợ cấp, họ còn được tham gia đào tạo, hỗ trợ về kỹ thuật và được tư vấn trong suốt quá trình nghiên cứu và nhân rộng. Kết quả đạt được gồm hai mặt. Thứ nhất, phụ nữ có cơ hội cải thiện kỹ năng và sự tự tin trong việc tổ chức, phổ biến và trình bày nghiên cứu. Thứ hai, nhận thức và hiểu biết về vấn đề phụ nữ và công tác lãnh đạo ở Việt Nam cũng được nâng cao thông qua nghiên cứu này.  Các kết quả nghiên cứu đang được xây dựng thành dự thảo chính sách và sẽ được phổ biến rộng rãi trong năm nay.

Huy động các điển hình tiêu biểu trong công tác bình đẳng giới
Dự án này khác với một dự án nâng cao năng lực lãnh đạo của phụ nữ thông thường vì nó không do ban ngành chịu trách nhiệm về vấn đề bình đẳng giới mà do Bộ Ngoại giao (MOFA) tổ chức thực hiện. Điều đó có nghĩa là Bộ Ngoại giao không chỉ huy động được sự tham gia của các ban ngành chịu trách nhiệm về vấn đề giới mà cả những bộ ngành khác nữa. Nhờ vào vị thế của Bộ Ngoại giao mà dự án đã được chấp nhận, phổ biến rộng rãi và những mục tiêu của dự án được tuyên truyền đến nhiều bộ ngành khác nhau. Từ đó hỗ trợ để đưa bình đẳng giới thành một khuynh hướng chủ đạo.

Việc Bộ Ngoại giao đứng ra tổ chức thực hiện dự án cũng tạo ra nhiều cơ hội tiếp cận với những tập quán tiên tiến của quốc tế cũng như trao đổi kinh nghiệm học tập giữa các quốc gia trong việc thực hiện các chiến lược bình đẳng giới. Chẳng hạn, ông Đào Việt Trung, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, gần đây đã dẫn một đoàn đại biểu gồm chủ yếu các quan chức cấp cao của chính phủ là nam giới sang Ấn Độ và Hàn Quốc để nâng cao hiểu biết về các chính sách và chương trình về giới ở những quốc gia này. Kinh nghiệm lần này sẽ đóng góp vào việc thực hiện Chiến lược quốc gia về Bình đẳng giới của Việt Nam một cách hiệu quả hơn.

Thêm vào đó, dự án cũng đã tìm ra nhiều điển hình tiêu biểu trong công tác bình đẳng giới, cả nam lẫn nữ, những người đã lồng ghép những vấn đề liên quan đến phụ nữ và công tác lãnh đạo vào chương trình làm việc của Đảng và Chính phủ đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường tiếng nói của phụ nữ trong quá trình ra quyết định. Trong năm tới, dự án sẽ tiếp tục thực hiện ba nghiên cứu quan trọng: nghiên cứu tính khả thi của việc xây dựng một chương trình đào tạo dài hạn về năng lực lãnh đạo cho cán bộ nữ, nghiên cứu về tầm ảnh hưởng của những nhà lãnh đạo nữ đến các chương trình và chính sách; và phân tích quá trình lựa chọn, đề cử và bầu ra các đại biểu nữ trong đợt bầu cử năm 2011. Những nghiên cứu này sẽ cung cấp bằng chứng quan trọng để tiếp tục hỗ trợ những nhà lãnh đạo nữ của Việt Nam trong hiện tại và tương lai và nâng cao vị thế của họ trong khu vực nhà nước và lĩnh vực chính trị.