Giải ngân ODA tiếp tục cải thiện nhưng cần hướng tới người nghèo

09 thg 12 2002

Hà Nội  - Theo một báo cáo được công bố hôm nay của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) về viện trợ nước ngoài, Việt Nam đã cải thiện được tình hình giải ngân các khoản viện trợ chính thức (ODA). Mức này có để đạt tới 1,5 tỷ USD trong năm 2002, tăng khoảng 9% so với mức 2001.

Tuy nhiên, báo cáo hàng năm của UNDP về các khỏan viện trợ chính thức cho rằng, mức dự báo này còn tuỳ thuộc rất nhiều vào tỷ lệ giải ngân trong hai tháng cuối năm. Tính đến cuối tháng 10-2002, số liệu chính thức cho thấy rằng mức giải ngân đã vượt con số 1,1 tỷ USD, và thêm 0,4 tỷ USD - trong đó có cả một số khoản vay ODA giải ngân nhanh - đã có kế hoạch giải ngân trong hai tháng cuối năm.

Theo ông Jordan Ryan, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc và Đại diện thường trú UNDP, sẽ cần nỗ lực nhiều hơn nữa để đảm bảo rằng người nghèo thực sự được hưởng lợi từ các khoản ODA thông qua việc nhằm vào các vùng bị cách biệt và đang thực sự cần giúp đỡ theo một cách thức có hiệu quả. Ông Ryan nhấn mạnh rằng ODA cần phải giữ một vai trò quan trọng trong việc giúp Việt Nam giải quyết một thách thức mới là sự bất bình đẳng về mặt kinh tế và xã hội ngày càng tăng thêm.

Ông Ryan chỉ ra một số lĩnh vực phát triển con người quan trọng mà lượng ODA giải ngân đã sút giảm trong năm 2001. Các số liệu chi tiết có được gần đây nhất cho thấy rằng đầu tư ODA vào giáo dục và đào tạo đã giảm 30%, xuống mức khoảng 86 triệu USD của năm ngoái. Tương tự, đầu tư ODA vào y tế cũng giảm từ 90 triệu xuống còn khoảng 80 triệu USD. Đây là hai lĩnh vực có liên hệ mật thiết tới các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ trong việc giảm nghèo mà Việt Nam đã cam kết thực hiện.

Bản báo cáo này cho rằng rằng cần tập trung hơn nữa tới khả năng tiếp cận và chất lượng các dịch vụ xã hội, đặc biệt ở những vùng nghèo hơn và cách biệt hơn, nhằm tránh tình trạng mức chênh lệch ngày càng gia tăng trong khả năng tiếp cận với các dịch vụ giáo dục và y tế.

Ông Jordan Ryan nói: “Vẫn có thể phân bổ các khoản ODA một cách cân đối hơn theo các khu vực”. Kết quả so sánh về mức ODA giải ngân theo khu vực và tình trạng phân bố nghèo khó đã cho thấy rằng vùng núi phía bắc, vùng duyên hải Bắc Trung bộ và vùng đồng bằng Sông Cửu Long là những vùng thiệt thòi nhất nước. Theo số liệu của UNDP, trong khi các vùng này chiếm tới gần 70% số người nghèo của cả nước, họ chỉ nhận được 44% các khoản ODA giải ngân trực tiếp tại các tỉnh.

Bên cạnh đó, tỷ lệ ODA đưa trực tiếp xuống các tỉnh đã giảm trong một số năm qua, từ gần 70% tổng số ODA năm 1999, xuống còn 59% năm 2000 và 52% năm 2001. Khi ngày càng có nhiều ODA được giải ngân qua các cơ quan trung ương, thách thức đối với Việt Nam sẽ là làm sao đảm bảo rằng các khoản tiền này cuối cùng sẽ đến được những vùng hẻo lánh và cách biệt nơi tập trung nhiều người nghèo.

Trong năm 2001, lượng giải ngân ODA của Việt Nam giảm lần đầu tiên kể từ năm 1993. Mức giải ngân giảm 16% so với năm trước đó.

Theo số liệu của UNDP, nguyên nhân chủ yếu của sự suy giảm này phần lớn là do một số dự án và chương trình do Nhật Bản tài trợ đã được hoàn thành. Trong đó bao gồm các nhà máy điện Phú Mỹ, Phả Lại, và Hàm Thuận Đa Mi, cũng như sáng kiến Miyazawa hỗ trợ phát triển khu vực tư nhân, cải cách doanh nghiệp Nhà nước và thương mại.

Xét theo loại hình vốn ODA được phân bổ thì một tỷ trọng lớn nhất vốn ODA tiếp tục được phân bổ cho những dự án cơ sở hạ tầng lớn. Các dự án cơ sở hạ tầng nhận được 568 triệu USD, tức là 42% tổng vốn ODA trong năm ngoái, mặc dù con số này đã giảm đáng kể so với năm trước đó.

Các khoản vốn vay ODA giải ngân nhanh chiếm 20% trong tổng số ODA, tức là 258 triệu USD. Đây chủ yếu là từ các khoản Tín dụng Hỗ trợ Xoá đói Giảm nghèo (PRSC) của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tăng trưởng và Xoá đói Giảm nghèo (PRGF) của IMF.

Mức giải ngân cho lĩnh vực phát triển nông thôn đứng vị trí lớn thứ ba, mặc dù xét về giá trị tuyệt đối thì mức giải ngân cho lĩnh vực này lại giảm. Lĩnh vực này nhận được 207 triệu USD, xấp xỉ 15% trong tổng số vốn ODA. Ngay tiếp theo đó là phát triển nhân lực, chiếm 14% trong tổng số ODA.

Theo số liệu của UNDP, tỷ trọng nợ trong những khoản ODA mới vay được duy trì ở mức khá ổn định, khoảng 71%, và viện trợ không hoàn lại chiếm 29% còn lại.

Nhật Bản vẫn là nhà tài trợ lớn nhất trong năm 2001, với tổng mức giải ngân là 321 triệu USD, mặc dù đã có sự sụt giảm đáng kể trong mức giải ngân; tiếp theo là Ngân hàng Thế giới, ADB và IMF. Sau đó lần lượt là Pháp, Đan Mạch, Liên Hợp Quốc, Hàn Quốc, Thuỵ Điển, và Vương quốc Anh. Nhóm các nhà tài trợ song phương cung cấp khoảng 50% trong tổng mức giải ngân ODA. Tổng mức giải ngân từ Liên minh Châu Âu (kể cả các quốc gia thành viên EU và EC) trong năm 2001 là 271 triệu USD, và nếu gộp toàn bộ, sẽ đứng thứ ba về mức giải ngân.

Để biết thêm thông tin, xin mời liên hệ:

Phòng Truyền thông UNDP, ĐT: 942 1495; Fax: 942 2267