Hội nghị các doanh nghiệp kêu gọi tăng cường khuyến khích đầu tư trong nước

03 thg 8 2004

Nam Định  – Cần cố gắng nhiều hơn nữa để xúc tiến đầu tư trong nước và phân bổ thành quả phát triển kinh tế đồng đều hơn giữa các tỉnh thành của Việt Nam, đó là ý kiến của các đại biểu tham dự Hội nghị Doanh nghiệp trong nước lần IV diễn ra ngày hôm nay tại Nam Định.

Hội nghị do Bộ Kế hoạch Đầu tư (MPI) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) phối hợp tổ chức với sự tham gia của đại diện của các cơ quan chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp của 17 tỉnh thành khu vực phía Bắc. Trước đó UNDP và MPI đã tổ chức ba Hội nghị Doanh nghiệp trong nước ở các khu vực khác của Việt Nam về một số lĩnh vực phát triển doanh nghiệp.

Đại diện Thường trú UNDP Jordan Ryan phát biểu rằng Chính phủ đóng vai trò chủ đạo trong việc thúc đẩy và duy trì các hoạt động của doanh nghiệp bằng “cam kết chính sách mạnh mẽ và rõ ràng” kết hợp với cải thiện môi trường pháp lý nhằm loại bỏ các hạn chế giả tạo cản trở tăng trưởng khu vực tư nhân trong nước.

Sự thừa nhận vai trò quan trọng của khu vực phi nhà nước, một trong những thay đổi có tính quyết định về chính sách được thực hiện trong tiến trình đổi mới, đã được hiện thực hóa thông qua hàng loạt những cải cách liên tục về pháp lý bao gồm cả Luật Khuyến khích Đầu tư trong nước. Kể từ khi Luật này được thông qua vào giữa những năm 1990, tốc độ thành lập các cơ sở kinh doanh đã gia tăng đáng kể, tạo ra hàng triệu công ăn việc làm mới vô cùng cần thiết và đóng góp vào  công cuộc xóa đói giảm nghèo một cách bền vững và cải thiện đời sống của người dân Việt Nam. Ông Ryan lưu ý rằng khu vực tư nhân cần trở thành một công cụ phát triển để xóa đói giảm nghèo và để đạt được các Mục tiêu Thiên niên kỷ (MDGs).

Kể từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp vào đầu năm 2000, khu vực tư nhân trong nước đã thực sự bùng nổ, với khoảng 136,000 cơ sở kinh doanh ra đời với tổng đầu tư khoảng 185,000 tỷ VND. Tuy nhiên, khu vực tư nhân trong nước vẫn còn nhỏ và sân chơi thiếu bình đẳng. Các nhóm doanh nghiệp khác nhau, phân loại chủ yếu theo hình thức sở hữu, được điều tiết bởi các luật lệ và quy định khác nhau.

Ông Ryan nói: “Sẽ là thất sách nếu đặt ra những rào cản trên con đường phát triển của doanh nghiệp với suy nghĩ sai lầm rằng nhỏ luôn luôn là đẹp, rằng sở hữu cá nhân hoặc sở hữu công cộng luôn luôn là tốt nhất. Việt Nam cần những nhà vô địch về công nghiệp có thể cạnh tranh ở mức toàn cầu dựa trên sự tinh thông về công nghệ, tính linh hoạt và hiệu quả của mình”.

Các đại diện doanh nghiệp đã chỉ ra nhiều thách thức như những khó khăn khi tiếp cận các nhân tố sản xuất chính như đất đai và tín dụng, đặc biệt tác động đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài ra, các doanh nghiệp thiếu thông tin, cơ sở hạ tầng viễn thông yếu kém và các quy định về chuyển giao công nghệ rắc rối phức tạp.

Những thách thức này được cho là nguyên nhân của sự phát triển không đồng đều trong khu vực tư nhân trên khắp đất nước, với phần lớn các doanh nghiệp mới mở tập trung tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.Theo một nghiên cứu gần đây của UNDP, sự cách biệt này trong nhiều trường hợp là do những sự khác biệt về chính sách, các nỗ lực và thái độ thực hiện, hơn là do những khác biệt về cơ sở hạ tầng.

Chính phủ hỗ trợ đầu tư trong nước thông qua Quỹ Phát triển, quỹ này cho các nhà đầu tư hưởng lãi suất ưu đãi. Một số tỉnh đã rất sáng tạo trong giải quyết vấn đề tín dụng. Ví dụ, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển tỉnh Tuyên Quang đã cho các doanh nghiệp tư nhân vay các khoản vay bảo lãnh tín thác đáng kể. Hà Giang cũng theo hướng tiếp cận này và tiến xa hơn tới chỗ cho các doanh nghiệp làm ăn hiệu quả vay vốn với lãi suất bằng 0.

Nhưng các ví dụ trên không phảI là phổ biến và Quỹ Phát triển chỉ dành cho một số hạn chế các dự án tập trung vào các lĩnh vực Chính phủ khuyến khích hoặc ở vùng sâu vùng xa và khó khăn. Các nhà đầu tư thường không vay được tín dụng do các thủ tục cho vay còn rắc rối. Nhiều doanh nghiệp nhỏ thiếu năng lực lập kế hoạch kinh doanh để trình xin duyệt vốn vay. Một ví dụ khác là Quỹ Bảo lãnh Tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, chỉ tồn tại trên giấy tờ do thiếu vốn ở cấp tỉnh thành. Các ngân hàng thương mại thường không sẵn lòng đóng góp vào Quỹ mà họ thấy không an toàn.

Các nghiên cứu cũng cho thấy các tỉnh thành công là các tỉnh thường xuyên lắng nghe ý kiến của các doanh nghiệp địa phương, khuyến khích các doanh nghiệp đối thoại với chính phủ và qua đó xác định những hạn chế cũng như các cải cách đặc biệt có lợi cho doanh nghiệp để loại bỏ những hạn chế này.

Ông Ryan nói rằng Hội nghị này sẽ đóng góp vào việc soạn thảo Luật Đầu tư Chung và Luật Doanh nghiệp Thống nhất mà theo dự kiến tới 2005 sẽ hợp nhất các luật khác nhau liên quan đến kinh doanh để tạo ra một khuôn khổ pháp lý thống nhất. Ông kêu gọi các quan chức chính phủ và khu vực tư nhân hãy tiếp tục đối thoại thường xuyên hơn ở cả cấp quốc gia và địa phương, và thiết lập mối quan hệ đối tác giữa hai khối tư nhân và công để cải thiện môi trường thuận lợi cho phát triển kinh doanh và hoàn thành các kế hoạch phát triển kinh tế của tỉnh thành.