Báo cáo Phát triển con người Việt Nam năm 2011: Việt Nam đạt được tiến bộ về phát triển con người nhờ tăng trưởng kinh tế, song cần chú trọng đến y tế và giáo dục.

09 thg 11 2011

Hà Nội  – Hôm nay, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam giới thiệu một báo cáo mới, theo đó tăng trưởng kinh tế là yếu tố chính thúc đẩy tiến bộ về phát triển con người ở Việt Nam. Theo báo cáo này, Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam đã tăng 11,8% trong giai đoạn 1999-2008. Tăng trưởng về thu nhập đóng góp hơn một nửa (55,7%) trong mức tăng chỉ số này, trong khi những cải thiện về tuổi thọ và giáo dục chỉ góp phần tương ứng là 31,8% và 12,6%.

Báo cáo năm 2011 – Dịch vụ xã hội phục vụ phát triển con người – cho rằng Việt Nam cần ưu tiên và đầu tư để nâng mức phát triển con người lên tương đương với mức tăng trưởng kinh tế.

Tiếp theo Báo cáo quốc gia đầu tiên về Phát triển con người năm 2001, báo cáo năm 2011 xem xét tiến độ phát triển con người ở tất cả các vùng của Việt Nam. Báo cáo đã phát hiện những khác biệt đáng kể về mức độ phát triển con người. Các tỉnh/thành phố như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng có mức độ phát triển con người tương đương với Trung Quốc, Jordan và Belize. Các tỉnh nghèo như Lai Châu và Hà Giang có mức độ phát triển con người tương đương với Papua New Guinea và Swaziland.
 
Phát biểu trong buổi giới thiệu Báo cáo với báo chí sáng nay, bà Setsuko Yamazaki, Giám đốc quốc gia của UNDP tại Việt Nam, nhấn mạnh: “Tiến bộ đạt được ở cấp quốc gia che dấu những chênh lệch lớn ở cấp địa phương. Cùng với tình trạng kinh tế và nguồn gốc dân tộc, sự khác biệt về địa lý và khu vực cũng là những yếu tố quan trọng nhất gây nên bất bình đẳng ở Việt Nam. Tất cả các yếu tố này đang cản trở Việt Nam tiến lên mức phát triển con người cao hơn.”

Bà Yamazaki nói thêm: “Tôi hy vọng rằng Báo cáo này có thể cung cấp thêm dữ liệu cho các nhà hoạch định chính sách nhằm đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn trong lĩnh vực xã hội, ở cả cấp quốc gia và địa phương, để có thể tối đa hóa tiềm năng phát triển con người của Việt Nam.”

Báo cáo cũng đưa ra một chỉ số mới là Chỉ số đói nghèo đa chiều (MPI) cho Việt Nam. Đây là lần đầu tiên chỉ số đói nghèo phi tiền tệ cấp quốc gia được xây dựng riêng cho Việt Nam.

Theo thước đo này, số người nghèo đa chiều ở Việt Nam nhiều hơn hẳn số người nghèo về thu nhập. Năm 2008, tỷ lệ nghèo về thu nhập là 14,5% trong khi tỷ lệ nghèo đa chiều là 23,3%. Những thiếu thốn lớn nhất của người dân là thiếu nhà kiên cố, khả năng tiếp cận nước sạch và vệ sinh.

Giữa các tỉnh cũng có sự chệnh lệch đáng kể. Tỷ lệ nghèo đa chiều rất cao ở các tỉnh nghèo nhất Việt Nam: 82,3% ở Lai Châu và 75% ở Điện Biên. Hơn 50% dân số của 12 tỉnh sống trong nghèo đói về mọi mặt.

Báo cáo năm 2011 cũng xem xét mối tương quan giữa quản trị công và mức độ phát triển con người. Sử dụng Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) của Việt Nam, một chỉ số đo trải nghiệm của người dân khi tiếp xúc với chính quyền địa phương, Báo cáo cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa chỉ số phát triển con người cao và PAPI cao. Các tỉnh chỉ số phát triển con người tương đối cao cũng là những tỉnh có điểm PAPI tốt, đặc biệt là về cung cấp dịch vụ công.

Báo cáo nghiên cứu chi tiết về dịch vụ y tế và giáo dục cũng như cung cấp tài chính cho các dịch vụ này, do tầm quan trọng của các dịch vụ này trong phát triển con người. Báo cáo cho thấy phần lớn chi tiêu cho y tế và giáo dục là từ các hộ gia đình. Mức chi tiêu này cao hơn rất nhiều so với mức 30% được coi là tối ưu để đảm bảo công bằng xã hội và tiếp tục phát triển con người.  

Ví dụ, ở cấp tiểu học, chi tiêu hộ gia đình chiếm 17,5% tổng chi tiêu. Ở cấp cao đẳng/đại học, con số này tăng lên trên 50%. Những chi phí này đặt gánh nặng lớn lên các hộ gia đình nghèo và thiệt thòi, đặc biệt là ở các cấp giáo dục cao hơn.

Trong lĩnh vực y tế, chi tiêu hộ gia đình chiếm 56% tổng chi tiêu. Điều này gây tác động rất lớn đối với các hộ gia đình nghèo và dễ bị tổn thương - 8,1% hộ gia đình dành hơn 20% tổng chi tiêu cho y tế trong năm 2008 và 3,7% bị quay trở lại tình trạng nghèo đói do phải chi quá nhiều cho chăm sóc sức khỏe.  

Báo cáo nhận định rằng đảm bảo tiếp cận phổ cập các dịch vụ xã hội (như y tế và giáo dục) có chất lượng và trong khả năng chi trả và tiếp cận phổ cập an sinh xã hội là nền tảng cho một xã hội thịnh vượng.

Các tác giả của báo cáo cũng cho rằng cần phân phối gánh nặng chi trả cho các dịch vụ xã hội một cách công bằng hơn. Về vấn đề này, các tác giả khuyến nghị Chính phủ cần xem xét lại “chính sách xã hội hóa” hiện nay và tác động của nó đối với chi tiêu của hộ gia đình cho y tế và giáo dục.

Về Chỉ số phát triển con người (HDI): HDI được tính toán dựa trên 3 chỉ số thành phần là: thu nhập (GDP bình quân đầu người tính theo ngang giá sức mua), tuổi thọ trung bình, và giáo dục (tỷ lệ người lớn biết chữ và tỷ lệ nhập học chung). Chỉ số này là một thước đo sự phát triển quốc gia thay thế cho những công cụ đánh giá tiến bộ mang tính kinh tế thuần túy như Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
 
Về UNDP: UNDP cộng tác với người dân ở tất cả các tầng lớp của xã hội để giúp xây dựng những quốc gia có thể đứng vững trong các cuộc khủng hoảng, cũng như thúc đẩy và duy trì những mô hình tăng trưởng giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho tất cả mọi người. Có mặt tại 177 quốc gia và vùng lãnh thổ, chúng tôi cung cấp quan điểm toàn cầu và sự am hiểu về địa phương nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho người dân và xây dựng quốc gia vững mạnh. Xin truy cập: www.undp.org.vn

Để biết thêm thông tin, xin mời liên hệ

Pernille Goodall, phòng truyền thông LHQ
Đt: 38224383 (máy lẻ 123), dđ: 0913209987;
Email: pernille.goodall@undp.org

Nguyễn Việt Lan, phòng truyền thông LHQ
Đt: 38224383 (máy lẻ 121), dđ: 0914436769;
Email: nguyen.viet.lan@undp.org