Người dân đòi hỏi một hệ thống công lý nhạy bén, có hiệu quả và dễ tiếp cận

03 thg 10 2013

Chỉ số công lý lần đầu tiên đánh giá mức độ công bằng và bình đẳng  

Hà Nội - Chỉ số công lý dựa vào bằng chứng lần đầu tiên được công bố hôm nay cho thấy tình trạng kém hiệu của của các cơ quan Nhà nước trong việc đáp ứng các nhu cầu pháp lý cơ bản của người dân và xử lý các vụ tranh chấp dân sự và khiếu kiện hành chính, đã khiến một số người dân tìm kiếm cách giải quyết bên ngoài hệ thống công lý.

Chỉ số công lý 2012 được Hội Luật gia Việt Nam (VLA) và Trung tâm Nghiên cứu phát triển và hỗ trợ cộng đồng (CECODES) cùng xây dựng, với sự hỗ trợ của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP). Chỉ số này dựa trên kinh nghiệm thực tế của hơn 5.000 người dân thuộc nhiều tầng lớp xã hội đang sinh sống ở 21 tỉnh, thành trên khắp đất nước Việt Nam. Chỉ số phản ánh ý kiến và nhận xét của người dân về hiệu quả hoạt động của các cơ quan Nhà nước trong việc bảo đảm công lý và các quyền cơ bản của người dân.

“Chỉ số công lý cho thấy một phương pháp tiếp cận mới trong việc đánh giá quá trình cải cách tư pháp và luật pháp ở Việt Nam”, ông Bakhodir Burkhanov, Phó giám đốc quốc gia của UNDP cho biết. “Chúng tôi hy vọng rằng chỉ số sẽ cung cấp một điểm tham chiếu hữu ích cho các biện pháp cải cách tiếp theo, nhằm làm cho hệ thống tư pháp và luật pháp của Việt Nam có hiệu quả hơn và nhạy bén hơn với nhu cầu và nguyện vọng của người dân.”

Chỉ số công lý 2012 cho thấy mức độ kém hiệu quả của một số cơ quan Nhà nước, với 1/5 tất cả các khiếu kiện của công dân về chính sách xã hội và ô nhiễm môi trường không nhận được ý kiến phản hồi của các cơ quan hữu quan của Nhà nước. Đồng thời, khoảng 1/2 tất cả các tranh chấp đất đai  và khiếu kiện về môi trường vẫn chờ đợi Nhà nước xử lý và các cơ quan Nhà nước thường cần nhiều thời gian hơn luật định để xử lý các khiếu kiện hành chính.  Trong thực tế, thời gian trung bình để xử lý một khiếu kiện hành chính kéo dài từ 17 đến 27 tháng, tuỳ thuộc vào khiếu kiện đó là của cá nhân hay của hộ gia đình.

Theo gần 1/2 số người được điều tra, tranh chấp đất đai là loại hình tranh chấp phổ biến nhất và tiếp tục là vấn đề “gây bất ổn” ở địa phương. Có tới 38% các cuộc tranh chấp đất đai liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đền bù và tái định cư. Những người dân được điều tra cho biết, các quy định hiện hành về quyền sử dụng đất và các kế hoạch sử dụng đất không minh bạch ở địa phương làm cho người dân mất lòng tin vào sự an toàn của hạn điền và khiến họ không muốn đầu tư lâu dài vào đất đai.  

Chỉ số công lý 2012 cũng phát hiện tình trạng bất bình đẳng về cơ hội thực hiện các quyền cơ bản và tham gia vào quá trình cải cách Hiến pháp, đặc biệt ở các nhóm dân cư bị thiệt thòi về mặt xã hội như những người ít được học hành, người nghèo và phụ nữ. Cứ 10 người dân thì có 4 người “chưa bao giờ nghe đến” hoặc “không biết gì” về Hiến pháp. Trong số những người có biết đến Hiến pháp, 23% không biết gì về quá trình sửa đổi Hiến pháp đang diễn ra.

Người dân đã lên tiếng đòi phải có một hệ thống công lý nhạy bén, có hiệu quả, đáng tin cậy, chuyên nghiệp và dễ tiếp cận, với mức độ liêm khiết cao. Cuộc điều tra nhấn mạnh rằng cải cách tư pháp và tăng cường thực thi pháp luật có vai trò then chốt trong việc nâng cao mức phát triển con người cao ở Việt Nam.

Ông Phạm Quốc Anh, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, nói: “Báo cáo Chỉ số công lý phản ánh chính xác khả năng tiếp cận công lý của người dân. Báo cáo cũng đưa ra những khuyến nghị thiết thực về mặt chính sách nhằm khắc phục những bất cập trong biệc bảo đảm công lý cho người dân thuộc mọi tầng lớp trong xã hội.”

Ý kiến của ông Phạm Quốc Anh cũng được phản ánh trong quan điểm của Tiến sĩ Đặng Ngọc Dinh, Giám đốc CECODES: “Chỉ số này là một sáng kiến quan trọng, phản ánh nguyện vọng của người dân về một xã hội dân chủ và ông bằng mà Nhà nước Việt Nam đang theo đuổi.”  

Chỉ số công lý phản ánh 5 khía cạnh của quản trị công lý và chế độ pháp quyền theo ý kiến và sự trải nghiệm của người dân, cụ thể là khả năng tiếp cận, sự bình đẳng, tính liêm khiết, độ tin cậy và tính hiệu quả, cùng với việc bảo đảm các quyền cơ bản.

Để đọc báo cáo Chỉ số công lý 2012 và các thông tin liên quan, hãy truy cập trang thông tin điện tử www.chisocongly.vn hoặc tại đây.

Để có thêm thông tin, xin liên hệ với:

Nguyễn Việt Lan
UN Communications Team
Tel: (+84 4) 3822 438, ext: 121
Email: nguyen.viet.lan@undp.org
www.vn.undp.org

Đặng Hoàng Giang
CECODES
Số 16, ngõ 34/23, đường Nguyên Hồng, quận Đống Đa
Hà Nội, Việt Nam
Tel: (+84 4) 3573 8496
Fax: (+84 4) 3573 8497
www.cecodes.org     

Nguyễn Thị Phương Thảo
VLA
Tầng 3, Star Tower
đường Dương Đình Nghệ, quận Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Tel: (+84 4) 6263 4941
www.hoiluatgiavn.org.vn