Hơn 900 hộ dân tộc thiểu số huyện Mường Lát thoát nghèo

27 thg 6 2014

imagePhoto: @ UNDP Việt Nam/ Shutterstock

Quỹ môi trường toàn cầu giúp bảo tồn tri thức bản địa và nguồn tài nguyên thiên nhiên

Hà Nội, tháng 6 năm 2014 – Hơn 900 hộ đồng bào dân tộc thiểu số Thái, Dao, Mông và Khơ Mú ở huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa, đạt thu nhập 90- 160 triệu đồng/ hộ/ năm từ nuôi thả cánh kiến đỏ. Nhiều hộ trong số này đã thực sự thoát nghèo và vươn lên làm giàu.

Cánh kiến đỏ là một loại côn trùng tiết nhựa có nhiều đặc tính quý.  Theo thống kê của Viện nghiên cứu Cánh kiến đỏ Ấn Độ, trên 1000 mặt hàng thuộc 30 ngành công nghiệp khác nhau trên thế giới sử dụng nhựa cánh kiến đỏ, như dùng để làm phẩm màu nhuộm thực phẩm, tráng bóng bảo vệ trái cây, hột cà phê và một số loại hột khác, dùng để pha vecni, sơn cách nhiệt, cách điện, và chế tạo đĩa hát. Trong y dược, người ta dùng nhựa cánh kiến trong chế tạo các khuôn làm răng giả, làm lớp tráng bên trong các bình dùng trữ nước tiểu trong 24 giờ để thử nghiệm, chế tạo bao nang dược phẩm và nhiều ứng dụng trong các công nghiệp dân dụng khác nhau. Nhựa cánh kiến còn được dùng để sản xuất ni lông tự huỷ, thay thế cho bao bì pôlyetylen- một loại rác thải gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Tại Thanh Hoá, nuôi thả cánh kiến đỏ là nghề truyền thống của đồng bào các dân tộc huyện Mường Lát. Những năm 70, 80 của thế kỷ XX, Mường Lát trồng hàng trăm hec-ta rừng cây Cọ phèn và cung cấp hàng trăm tấn nhựa cánh kiến đỏ mỗi năm cho thị trường Liên Xô cũ. Song đến cuối thế kỷ XX, nghề sản xuất cánh kiến đỏ tại Thanh Hoá bị suy thoái. Hàng loạt hecta rừng Cọ phèn bị chặt hạ làm củi, lấy gỗ, thậm chí đốt bỏ để lấy đất canh tác nương rẫy.

Từ năm 2007, dự án “Khôi phục và phát triển nghề nuôi thả cánh kiến đỏ của đồng bào dân tộc huyện Mường Lát” do Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Thanh Hóa thực hiện đã giúp khôi phục lại nghề nuôi thả cánh kiến đỏ, góp phần bảo tồn tri thức bản địa có từ lâu đời, bảo vệ vùng rừng đầu nguồn, đồng thời tạo nguồn sinh kế xóa đói giảm nghèo bền vững cho đồng bào các dân tộc vùng cao biên giới của tỉnh.

Sau sáu năm thực hiện, dự án đã nâng cao năng lực quản lý và kỹ thuật cho gần 7000 lượt người dân tộc Thái, Dao, Mông và Khơ mú đồng thời xây dựng được rừng cây chủ ngắn ngày trên những vùng đất đang có nguy cơ hoang mạc hóa, cải tạo vào trồng mới cây chủ lâu năm, xây dựng hai mô hình lưu giữ giống cánh kiến đỏ chất lượng cao và quy hoạch vùng nuôi thả cánh kiến đỏ của huyện với quy mô 530 ha cây chủ.

Dự án đạt được những kết quả này thông qua các hoạt động xây dựng các mô hình trình diễn kỹ thuật tiên tiến nhằm bảo tồn giống cánh kiến đỏ, đồng thời tập huấn kỹ thuật tiên tiến kết hợp với kỹ thuật truyền thống nuôi thả kiến lâu đời còn lưu lai được ở một số gia đình và xây dựng các nhóm sở thích tại các thôn bản cùng giúp nhau trong các kỹ thuật nuôi thả kiến. Tài liệu "Hướng dẫn kỹ thuật nuôi thả cánh kiến đỏ tại huyện Mường Lát" do dự án biên soạn đã trở thành cẩm nang cho cộng đồng sản xuất cánh kiến đỏ.

Dự án cũng góp phần nhân rộng các mô hình nuôi thả cánh kiến đỏ ra các huyện miền núi trong tỉnh cũng như các tỉnh có điều kiện sinh thái cho rệp cánh kiến đỏ phát triển như Nghệ An, Sơn La, Điện Biên, thông qua việc tổ chức các cuộc hội thảo chia sẻ kinh nghiệm, tham quan mô hình và tìm hiểu thị trường chế biến, tiêu thụ cánh kiến. Báo cáo khuyến nghị của dự án về chính sách và thị trường cho nghề sản xuất cánh kiến đỏ ở Thanh Hóa đã góp phần đưa nghề nuôi thả cánh kiến đỏ vào chủ trương của Ủy ban nhân dân tỉnh về phát triển kinh tế lâm nghiệp ở các huyện miền núi.

Dự án thuộc Chương trình tài trợ các dự án nhỏ của Chương trình phát triển Liên hợp quốc do Quỹ môi trường toàn cầu tài trợ. Các dự án tương tự đang được Đại sứ quán Đan Mạch, Ngân hàng thế giới; Tổ chức CARE International tài trợ.

Nếu cần thêm thông tin, xin liên hệ:

 

Nguyễn Việt Lan, phòng truyền thông Liên hợp quốc,
Tel. 04-38224383 (máy lẻ 121), Email: nguyen.viet.lan@undp.org