Bài phát biểu của Ông John Hendra, Điều phối viên thường trú LHQ tại Hội thảo tại Đà Nẵng – “Quốc Hội khoá XII: Nâng cao năng lực trong thời kỳ hội nhập”

30 thg 8 2007

Diễn giả: Ông John Hendra, Điều phối viên Thường trú LHQ tại Việt Nam
Ngày:    30 tháng 8 năm 2007
Sự kiện:  Hội thảo tại Đà Nẵng – “Quốc Hội khoá XII: Nâng cao năng lực trong thời kỳ hội nhập”

Kính thưa Ngài Uông Chu Lưu, Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam.

Kính thưaTiến sĩ Nguyễn Sỹ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Việt Nam. Thưa các bạn đồng nghiệp trong cộng đồng tài trợ và các vị khách quốc tế.
Thưa các bạn đồng nghiệp của tôi trong gia đình Liên Hợp Quốc tại Việt Nam. Kính thưa các quí vị!

Là điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, tôi cho đây là đặc ân được phát biểu vài lời khai mạc Hội nghị rất quan trọng này tại Đà Nẵng. Mở đầu, thay mặt tất cả các bạn ở đây, tôi muốn gửi lời chúc mừng nồng nhiệt tới ngài Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu và tới những nhà lãnh đạo khác của Quốc hội Việt Nam về kết quả bầu cử mới đây, và việc được tái cử. Cam kết của Ngài làm cho Quốc hội Việt Nam mạnh và hiệu quả trong giai đoạn đầy thách thức này với những phát triển mau lẹ tại Việt Nam vừa có ấn tượng và vừa có tầm quan trọng cho sự phát triển tương lai của đất nước. Chúng tôi đánh giá rất cao sự hiện diện của ngài tại Hội nghị này ở Đà Nẵng.

Tôi cũng muốn bày tỏ lời đánh giá chân thành nhất của chúng tôi tới Tiến sĩ Nguyễn Sỹ Dũng, người đã đóng góp những ý kiến chuyên môn và có những cố gắng bền bỉ để đảm bảo tiếp tục đối thoại quan trọng giữa Quốc hội Việt Nam, Văn phòng Quốc hội và cộng đồng tài trợ.

Tiếp đến, tôi cũng muốn chào mừng các quan chức cấp cao của Chính phủ Việt Nam, các vị tham tán và các chuyên gia quốc tế cao cấp đã tới đây cùng chúng ta chia sẻ kinh nghiệm của mình. Sự có mặt của các vị tại hội nghị này và phần hỗ trợ của các vị rất là quan trọng.

Như nhiều người chúng ta đã biết, một hội nghị tương tự như ngày hôm nay đã diễn ra trong năm 2002 cũng tại nơi này, sau khi bầu cử Quốc hội khóa 11. Hội nghị đó đã chứng tỏ là một bước tiến đầy ý nghĩa nhằm tăng cường mối quan hệ giữa Quốc hội và cộng đồng quốc tế, tăng cường mối quan hệ đối tác, đã và đang phát triển và giúp tăng cường năng lực của Quốc hội trong 5 năm qua.

Điều rõ ràng là chúng tôi hy vọng hội nghị này cũng sẽ cho ra một cơ hội tương tự để ban lãnh đạo mới của Quốc hội xây dựng một mối quan hệ đối tác mạnh mẽ hơn với cộng đồng quốc tế. Hai ngày tới đây sẽ cho chúng ta một cơ hội có một không hai làm cơ sở cho các nhà lãnh đạo thảo luận với những chuyên gia trong nước và cộng đồng quốc tế về những ưu tiên, những kết quả mong đợi và những thách thức quan trọng đang đối mặt với Quốc hội mới này. Hội nghị này cũng cho chúng ta một cơ hội để chia sẻ cởi mở những cách làm hay nhất và xác định những phương án khác nhau để giải quyết những thách thức cơ bản trước mắt chúng ta.
Trong tiến trình đổi mới của Việt Nam, vai trò của Quốc hội là vai trò tiến hóa, và sẽ tiếp tục tiến hóa. Với sự phát triển nhanh chóng của đất nước, những nhu cầu mới đang đặt ra cho Quốc hội và những đại biểu Quốc hội đã được nhân dân bầu ra. Sẽ có nhiều việc phải làm để rà soát và thông qua các luật, giải quyết những mối quan tâm của công dân và đảm bảo công tác giám sát chính xác. Trong bối cảnh đó, tăng cường năng lực của Quốc hội là một lĩnh vực chủ chốt trong tổng thể công cuộc cải cách quản trị quốc gia tại Việt Nam.

Rõ ràng là, Quốc hội Việt Nam đã đạt được những tiến bộ quan trọng qua 5 năm qua trong việc thực hiện những chức năng mà hiến pháp Việt Nam đã xác định cho Quốc hội. Điều này được minh chứng bằng những con số và nội dung của những luật đã được Ban pháp chế lần thứ 11 thông qua, và là công cụ được sử dụng để rà soát công việc của Chính phủ.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo của Việt Nam đã nhấn mạnh trong kỳ họp thứ nhất hai tháng trước, rằng Quốc hội có những nhiệm vụ cơ bản là thực hiện và cải tiến, hài hòa hệ thống pháp luật, tăng cường giám sát hoạt động của Chính phủ và thực thi pháp luật ở tất cả các cấp, tăng cường vai trò của mình trong việc đưa ra quyết định về những vấn đề chủ đạo của quốc gia, gồm cả những kế hoạch kinh tế xã hội và những chính sách tài chính.

Hoạt động của Quốc hội với đặc quyền của mình đã được hiến pháp năm 1992 xác định (và sau này trở thành luật) cần phải đóng góp một cách đáng kể cho những giai đoạn mới của tiến trình cải cách của Việt Nam và con đường đi tới hội nhập mạnh mẽ hơn với quốc tế. Cụ thể, Quốc hội, thông qua những đại biểu quốc hội là những người đại diện cho nhân dân, cần phải là một đối tác có tiếng nói trong thảo luận liên quan tới những chính sách phát triển kinh tế xã hội.

Quốc hội cũng có một vai trò chủ chốt liên quan tới ngân sách Nhà nước và cần phải đóng góp để củng cố quy trình duyệt ngân sách và cơ cấu ngân sách cũng như tham gia nhiều hơn vào việc phân bổ ngân sách thông qua việc tổng kết rà soát ngân sách mà hiện nay đảm giao hoàn toàn cho Quốc hội. Đây sẽ là một tầm quan trọng có tính chất cốt tử khi Việt Nam tiến đến một quốc gia có thu nhập trung bình và sẽ cần phải tư duy lại về con đường tiến tới an sinh xã hội và những quyết định quan trọng về phân bổ ngân sách Nhà nước cho y tế, chăm sóc trẻ em, giáo dục, bảo đảm công ăn việc làm và tiền lương hưu.

Giống như rất nhiều như cơ quan lập pháp khác, Quốc hội sẽ không được đánh giá bằng những số lượng luật đã thông qua mà bằng chất lượng của những luật đó, việc thực thi luật pháp, tính hiệu quả về tổ chức của các ủy ban, việc củng cố quy trình nghị viện và việc phê duyệt của Quốc hội đối với những đạo luật chủ chốt.

Từ quan điểm của Liên Hợp Quốc, chúng tôi mong mỏi Quốc hội lần này tiếp tục công việc tốt đẹp của Quốc hội tiền nhiệm về bình đẳng giới, bằng việc tranh luận và phê duyệt bộ luật mới về chống bạo lực gia đình. Điều hơn nữa, trong khi đã có những tiến bộ về khuôn khổ pháp luật cho những cố gắng chống tham nhũng, là LHQ, chúng tôi cũng hy vọng thấy Quốc hội thông qua Công ước của Liên Hợp Quốc về Chống tham nhũng có thể giúp các bạn giải quyết những lỗ hổng trong khuôn khổ thể chế và pháp lý hiện nay và đảm bảo việc theo dõi và báo cáo có hệ thống.

Như chúng ta đang thảo luận, Quốc hội còn đang phải đương đầu với rất nhiều thách thức, đặc biệt trong 3 lĩnh vực chủ chốt là: công tác đại diện, xây dựng luật và giám sát. Trong khi đã có những bước tiến dài quan trọng được thực hiện trong Quốc hội khóa 11, năng lực của Quốc hội liên quan tới việc làm luật và giám sát vẫn còn hạn chế khi so với nhu cầu của đất nước.

Không chỉ về nhu cầu làm đại diện và tương tác giữa các đại biểu Quốc hội và công chúng như đã nêu trong Hiến pháp năm 1992, điều quan trọng cũng rất cần nhớ lại rằng năng lực của đại biểu làm đại diện cho công dân Việt Nam và duy trì mối quan hệ với nhân dân cũng đã được chính những cử tri trong đợt vận động bầu cử mới đây nhấn mạnh rất nhiều. Quốc hội cần phải xác định tăng cường tần suất tiếp xúc tương tác của mình với các tổ chức xã hội và xã hội dân sự. Việc này không chỉ đóng góp vào tăng cường những mối liên hệ trực tiếp với nhân dân mà còn củng cố nhiệm vụ làm đại diện và tham gia, nó cũng sẽ cho phép các đại biểu Quốc hội tiếp cận được những chuyên viên kỹ thuật và chuyên nghiệp mà những người này có thể giúp cung cấp thông tin cho công tác tranh luận và soạn thảo các văn bản luật trong các ủy ban.

Xem xét những tham vọng của chúng ta, điều quan trọng cần ghi nhớ rằng đại đa số các đại biểu Quốc hội lại làm việc bán thời gian. Điều này cộng thêm vào thực tế là 70% đại biểu là mới được bầu, và ta có thể thấy quan trọng như thế nào đối với công tác phát triển năng lực của Quốc hội theo một cách bền vững để đáp ứng những khó khăn thách thức trong nước và đáp ứng mong mỏi của cử tri.

Trong nội dung này, tôi nghĩ có 2 vấn đề quan trọng cần được xem xét cụ thể trong 2 ngày tới đây:

1.  Làm sao để có thể đảm bảo rằng phần năng lực đã được tăng cường Quốc hội sẽ được thể chế hóa.

2.  Làm sao có thể kết hợp sự phát triển năng lực cá nhân của các đại biểu với sự phát triển bền vững năng lực của chính thể chế này.

Là Điều phối viên Thường trú của Liên Hợp Quốc, tôi muốn tái khẳng định rằng hệ thống Liên Hợp Quốc tại Việt Nam cam kết mạnh mẽ hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực được ưu tiên cao này. Liên Hợp Quốc rất vui mừng trước mối quan hệ chặt chẽ với Quốc hội Việt Nam như được thể hiện bằng việc hỗ trợ liên tục đối với những đại biểu đã được bầu thông qua các tổ chức UNDP, UNFEM, UNICEF và các cơ quan khác của Liên Hợp Quốc cùng với những đóng góp từ một số nhà tài trợ chủ chốt gồm có: Canada, Ai-rơ-len, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh.

Cùng với việc chấp thuận chính thức Một kế hoạch chung Liên Hợp Quốc của Chính phủ Việt Nam và các cơ quan của LHQ, cùng với trọng tâm về tính chịu trách nhiệm, tính cùng tham gia và quản trị nhà nước với trách nhiệm giải trình, những hỗ trợ mạnh mẽ từ nhiều đối tác phát triển, chúng tôi mong mỏi tiếp tục hợp tác giữa LHQ, nhóm các nhà tài trợ và Quốc hội. Đặc biệt tôi hy vọng chúng ta sẽ sớm đạt được việc phê duyệt những sáng kiến mới theo chương trình “Một kế hoạch hợp nhất” để tăng cường hơn nữa năng lực của Quốc hội và tiếp tục công việc của chúng ta với Uỷ ban về những vấn đề Ngân sách. Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng mối quan hệ chặt chẽ đã tồn tại với Quốc hội, với những ủy ban của Quốc hội, với các đại biểu Quốc hội và các cán bộ sẽ tiếp tục phát triển sâu sắc hơn.

Cuối cùng hy vọng của tôi là hội nghị này sẽ đánh dấu bước khởi đầu của một cơ hội hàng năm cho các nhà lãnh đạo cấp cao của Quốc hội và cộng đồng quốc tế thảo luận, cởi mở và xây dựng, về những gì có thể hoàn tất để tăng cường năng lực của Quốc hội.

Cho phép tôi kết luận bằng việc mong ước tất cả chúng ta sẽ thành công trong hai ngày tới. Hội nghị tại Đà Nẵng ngày hôm nay rồi sẽ trở thành một cơ hội tuyệt vời để chúng ta nghe ý kiến của các chuyên gia trong nước và quốc tế, trao đổi kinh nghiệm phương cách giải quyết những thách thức như thế nào cho tốt nhất, đặc biệt là trong giai đoạn hội nhập ngày càng tăng của Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu.

Tôi hy vọng rất nhiều vào hai ngày thảo luận tới đây, và hy vọng là ta sớm gặp lại nhau, để rà soát lại tiến độ mà chúng ta ẫ đạt được liên quan tới việc giải quyết một số những thách thức quan trọng đang ở phía trước Quốc hội mới của Việt Nam.

Xin cảm ơn sự chú ý theo dõi của các quý vị!