Phát biểu tại lễ ký kết dự án hỗ trợ chính sách đất đai

16 thg 3 2009

Hà Nội, ngày 16 tháng 3 năm  2009

Kính thưa Ngài Bùi Bá Bổng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;
Thưa các Quí vị đại diện cho các cơ quan của Chính phủ;
Thưa các Quí Bà, Quí Ông;


Các chính sách và các quyền về đất đai vẫn là một trong những vấn đề phức tạp và nhạy cảm nhất tại Việt Nam, song lại có tầm quan trọng to lớn đối với thành công của Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, tôi thực sự hân hạnh có mặt tại đây ngày hôm nay để ký kết dự án mới về "phân tích chính sách nhằm xây dựng chính sách đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. 

Vấn đề đặt ra
Dự án này ra đời rất đúng lúc vì Việt Nam đã bắt đầu cảm nhận được những tác động về mặt xã hội của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nhu cầu của Hoa Kỳ, Châu Âu và Nhật Bản về các mặt hàng chế tạo và dệt may đã giảm mạnh trong những tháng qua. Ngành nông nghiệp và các nông sản xuất khẩu bỗng nhiên được quan tâm đặc biệt, và điều đó góp phần ngăn chặn nguy cơ thất nghiệp đang đến gần và tạm thời giải quyết việc làm cho lực lượng lao động dư thừa ở các khu đô thị. Cần có chính sách kích thích tăng năng suất lao động và việc làm ở các vùng nông thôn.

Chúng ta biết rằng việc tiếp cận đất đai với giá cả hợp lý hiện vẫn là yếu tố cản trở lớn đối với các hoạt động đầu tư trong nước và nước ngoài - trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp hay dịch vụ. Ở các khu đô thị, giá cả đất đai tăng do lạm phát khiến cho các gia đình thu nhập thấp khó có thể mua được nhà ở tử tế. Ở các khu công nghiệp, một trong những trở ngại chính đối với các nhà đầu tư là thiếu đất đai với giá cả hợp lý, và theo lời các quan chức thì ở một số khu vực họ không thể thực hiện được các chính sách y tế công cộng như di dời các cơ sở chăn nuôi hay thủ công mỹ nghệ vì không có đất đai phù hợp.

Hệ thống các quyền sử dụng đất hiện nay ở Việt Nam - và những sự bất trắc về quyền sở hữu xuất phát từ hệ thống đó - cản trở việc các gia đình nông dân bán đất hay sử dụng đất để thế chấp vay vốn sản xuất. Cho dù chủ định hay không, song ở nhiều nơi điều này tạo ra tình trạng thiếu đất giả tạo và vì vậy đẩy giá đất lên cao ở mức bất hợp lý.

Việc cải cách chế độ pháp lý và quy định hiện hành về hạn điền, đăng ký, chuyển nhượng quyền sử dụng và cho thuê đất đai có ý nghĩa hết sức quan trọng vì điều đó cũng sẽ hỗ trợ tăng cường lĩnh vực tài chính công và nhu nhập quốc gia thông qua việc xây dựng một hệ thống thuế bất động sản có tính khả thi.

Các vấn đề như quy hoạch đất đai, sở hữu đất đai và thuế đất hiện đang được thảo luận trong nội bộ Chính phủ và trong công chúng vì những vấn đề này có tác động tức thì tới cuộc sống thực tế của người dân.

Cải cách đất đai và chính sách đất đai là vấn đề xuyên suốt và có tác động trực tiếp tới xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, bình đẳng giới, dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương khác cũng như quản trị theo nguyên tắc dân chủ.

Tuy cải cách chính sách đất đai có tầm quan trọng to lớn đối với những nỗ lực phát triển, song cho đến nay Việt Nam vẫn chưa thực hiện một nghiên cứu toàn diện nào về chính sách đất đai. Để xây dựng được chính sách đất đai có hiệu lực, chúng ta cần tiến hành nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, tỉ mỉ và dựa trên thực chứng, trong đó có tính đến bối cảnh trong nước. Dự án này nhằm phục vụ cho mục đích đó, cụ thể là cung cấp kết quả nghiên cứu chi tiết về chính sách đất đai ở Việt Nam để làm cơ sở đưa ra ý kiến tư vấn chính sách hợp lý.

Dự án nghiên cứu
Vì vậy, chúng tôi vui mừng công bố Dự án hợp tác giữa Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn thuộc Bộ NN&PTNT với Chương trình Việt Nam của Trường Đại học Harvard tại Hoa Kỳ - do UNDP hỗ trợ.

Dự án sẽ xây dựng một tài liệu thảo luận mang tính toàn diện về vấn đề đất đai tại Việt Nam để hỗ trợ cho việc ra quyết định ở cấp trung ương và địa phương. Tài liệu tư vấn chính sách này sẽ đề ra tầm nhìn chiến lược dài hạn về cải cách chính sách đất đai và những nỗ lực cải cách đó sẽ góp phần duy trì tăng trưởng ở nông thôn Việt Nam như thế nào.

Các nội dung nghiên cứu
Thông qua Dự án này, chúng tôi muốn giúp các nhà hoạch định chính sách và công chúng hiểu biết sâu sắc hơn về các quyền sử dụng đất mà hiện vẫn còn bị giới hạn thời gian có ảnh hưởng như thế nào tới phát triển kinh tế; vấn đề khai phá đất đai do Chính phủ tiến hành và vấn đề đền bù; thuế đất, thuế bất động sản và thuế đất hợp lý có thể góp phần ngăn chặn tình trạng đầu cơ và tham nhũng đất đai ở mức độ nào; và chính sách đất đai liên quan tới phụ nữ nông thôn cũng như các dân tộc thiểu số vùng cao ở Việt Nam. 

Kết luận
Tại Nhật Bản, một trong những thành công quan trọng của thời kỳ Minh Trị Duy tân góp phần hiện đại hoá đất nước chính là chương trình cải cách đất đai. Tại Trung Quốc, việc cấp quyền sử dụng đất đai là một trong những câu hỏi khó trả lời nhất trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. LHQ chúng tôi vui mừng được hỗ trợ Việt Nam xem xét vấn đề quan trọng này nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội dài hạn của đất nước.

Tôi xin chúc Dự án đạt được mọi thành công. Xin cảm ơn các Quí vị đại biểu
Setsuko Yamazaki, Giám đốc Văn phòng UNDP tại Việt Nam
 

Setsuko Yamazaki, UNDP Country Director