Phát biểu nhân dịp Hội nghị Cấp cao Ba bên về “Một Liên hợp quốc: Các bài học kinh nghiệm và định hướng tiếp theo”

14 thg 6 2010

Diễn giả:    Chủ tịch Nhóm Phát triển Liên hợp quốc, Helen Clark    
Ngày:        14 tháng 06 năm 2010
Sự kiện:     Hội nghị Cấp cao Ba bên về “Một Liên hợp quốc: Các bài học kinh nghiệm và định hướng tiếp theo”
Địa điểm:   Khách sạn Melia, Hà Nội

Tôi xin được bắt đầu bằng lời cảm ơn chân thành tới Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã tổ chức hội nghị quan trọng này.

Việt Nam là một đất nước rất quen thuộc đối với tôi, từ khi tôi còn giữ cương vị Thủ tướng Niu Di-lân. Tôi rất vui mừng được có mặt ở đây một lần nữa để được chứng kiến những bước phát triển ấn tượng của Việt Nam.

Tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn đến hai vị đồng chủ tịch của Ủy ban Thống nhất Toàn hệ thống LHQ là Đại sứ Tiina Intelmann đến từ Estonia và Đại sứ Ghazi Jomaa đến từ Tunisia, mặc dù họ không có mặt ở đây, vì đã thực hiện vai trò lãnh đạo trong việc dẫn dắt quá trình đóng góp ý kiến về vấn đề thống nhất trên toàn hệ thống trong Đại hội Đồng LHQ. Tôi cũng xin cám ơn những người tiền nhiệm của hai vị đồng chủ tịch này, trong đó có một người mà tôi rất vinh hạnh được biết đang hỗ trợ xúc tiến Hội nghị này – Đại sứ Mahiga đến từ Tanzania.

Nhóm Phát triển Liên hợp quốc cam kết tuyệt đối sẽ đáp ứng những lời kêu gọi từ các quốc gia thành viên về một hệ thống phát triển Liên hợp quốc thống nhất hơn, hoạt động có hiệu quả và hiệu lực hơn.

Hệ thống này sẽ hỗ trợ tốt hơn các đối tác trong nước đạt được những nguyện vọng của mình về vấn đề phát triển, và giúp đỡ các quốc gia đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ đúng thời hạn năm 2015.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế như hiện nay, tất cả chúng ta đều phải sử dụng nguồn kinh phí có được một cách hiệu quả nhất.

Đối với hệ thống phát triển của Liên hợp quốc, điều này có nghĩa là sử dụng sức mạnh toàn thể để nâng cao đến mức tối đa những tác động của công tác hỗ trợ phát triển của chúng tôi với chính phủ các nước.

Rất nhiều biện pháp khác nhau đã được thực hiện nhằm nâng cao công tác phối hợp giữa các quỹ, chương trình và cơ quan chuyên biệt của Liên hợp quốc (LHQ) trong những năm qua. Mục đích của các biện pháp này là nhằm đạt được những kết quả tốt hơn trong công tác hỗ trợ các chương trình phát triển cấp quốc gia.

Các biện pháp này được tiến hành tích cực nhất ở các quốc gia thực hiện sáng kiến Một LHQ và ở các quốc gia đã tự nguyện áp dụng cách tiếp cận này. Với tư cách là Chủ tịch Nhóm Phát triển LHQ, tôi nhận thấy một điều quan trọng là chúng ta cần đẩy mạnh phối hợp trên phạm vi toàn cầu.

Tại hội nghị liên chính phủ về Một Liên hợp quốc tổ chức tại Kigali vào năm ngoái, đại diện chính phủ các nước đã nhất trí rằng “… ở các quốc gia thực hiện thí điểm, không có chuyện quay trở lại làm việc theo cung cách như trước khi thực hiện Sáng kiến Một LHQ”

Điều này đã gửi đi một thông điệp hùng hồn tới tất cả mọi người rằng những điểm mạnh của cách tiếp cận mới đã thuyết phục được chính phủ các quốc gia có liên quan đến sáng kiến Một LHQ.

Nhìn về phía trước, chúng ta cần phải rút ra những bài học kinh nghiệm từ các quốc gia thực hiện thí điểm và các quốc gia tự nguyện thực hiện, và, trong khuôn khổ nhiệm vụ của mình, cho phép các quốc gia khác hưởng lợi từ những bài học này.

Hội nghị này tạo cho các bên tham gia cơ hội lần đầu tiên được tìm hiểu sâu hơn về cách tiếp cận Một LHQ thông qua kết quả các nghiên cứu đánh giá cấp quốc gia, nhằm chia sẻ kinh nghiệm về những mặt đã có và chưa có hiệu quả, và thống nhất về một định hướng tiếp theo.

Nhóm Đánh giá của LHQ đã cung cấp một khung điều khoản tham chiếu cho các nghiên cứu đánh giá cấp quốc gia, sau đó khung này đã được điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh của từng quốc gia thực hiện. Nhóm Đánh giá của LHQ cũng đã đưa ra những cố vấn và đề xuất về đảm bảo chất lượng ở mỗi giai đoạn khác nhau của các nghiên cứu đánh giá này, nhằm đảm bảo tính nhất quán.

Tôi được biết rằng dự thảo báo cáo của năm trong số bảy nghiên cứu đánh giá thực hiện bởi Albania, Mozambique, Tanzania, Uruguay và Việt Nam đã được chuẩn bị và đang ở các giai đoạn hoàn tất khác nhau.

Pakistan đã quyết định xây dựng một báo cáo kiểm điểm cho năm 2009 và Malawi, một quốc gia tự nguyện thực hiện cách tiếp cận này, đã chủ động tiến hành nghiên cứu đánh giá cấp quốc gia.

Các kết quả chính của nghiên cứu đánh giá của năm quốc gia thí điểm vừa mới lần đầu tiên được chia sẻ với các đại biểu hội nghị. Các kết quả này sẽ sớm được trình bày chi tiết bởi chủ tịch các Nhóm Quản lý Đánh giá cấp quốc gia của từng nước.

Chính phủ mỗi nước đều thành lập nhóm này nhằm giám sát quá trình tiến hành nghiên cứu đánh giá.

Sau đây xin cho phép tôi được trình bày một số suy nghĩ về những tiến bộ và thách thức trong quá trình thực hiện Một LHQ cho đến nay.

Thứ nhất, rõ ràng là quá trình Một LHQ đã được lãnh đạo bởi chính phủ các quốc gia có liên quan, và cam kết của các chính phủ là một điều quan trọng thiết yếu đối với thành công của các thí điểm.
Chính phủ các quốc gia thực hiện Một LHQ, trong nhiều dịp khác nhau, đã khẳng định rõ ràng và dứt khoát rằng công việc cải cách hệ thống phát triển của LHQ như vậy ở quốc gia họ đã giúp tăng cường khả năng làm chủ và lãnh đạo của quốc gia họ trong việc thực hiện các chương trình phát triển.

Tôi xin được cám ơn chính phủ các nước thực hiện thí điểm, và các nước tự nguyện thực hiện, vì những chỉ đạo, định hướng và tầm nhìn mà họ đã đem lại cho Một LHQ.

Không có sự hỗ trợ và ủng hộ của họ thì hệ thống phát triển của LHQ đã không thể triển khai công cuộc cải cách này. Quá trình này tiếp tục được thực hiện như thế nào cũng sẽ phụ thuộc rất nhiều vào sự ủng hộ của họ cũng như khả năng chững minh qua kết quả của tất cả chúng ta.

Tôi cũng xin được cảm ơn cộng đồng các nhà tài trợ vì đã có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thực hiện sáng kiến Một LHQ. Sự ủng hộ về mặt chính trị, những giúp đỡ và trợ giúp tài chính của họ đã giúp cho hệ thống phát triển của LHQ có được những hỗ trợ và nguồn lực cần thiết để đưa tầm nhìn về cải cách LHQ vào thực tiễn.

Sự hỗ trợ của tất cả các cơ quan thuộc Nhóm Phát triển LHQ là yếu tố cơ bản đối với thành công của Một LHQ. Là Chủ tịch Nhóm Phát triển LHQ, tôi đã nhận được sự trợ giúp của một nhóm cố vấn rất tận tâm bao gồm những người đứng đầu các cơ quan nói trên, và sự lãnh đạo cũng như sự quan tâm của họ là một điều tối quan trọng.

Thứ hai, các nghiên cứu đánh giá đã khẳng định rằng việc thực hiện Kế hoạch Một LHQ đang làm cho đông đảo các quốc gia đáp ứng tốt hơn và gắn kết chặt chẽ hơn với các vấn đề ưu tiên và các quy trình phát triển quốc gia, như đã được kêu gọi trong quá trình thực hiện các nghiên cứu Rà soát Chính sách Toàn diện ba năm một lần.
Ở Uruguay, LHQ tại Uruguay đã giúp đỡ chính phủ đơn giản hóa các thủ tục hành chính thông qua việc xây dựng một loạt các cơ sở tiếp dân ở những khu vực đông dân cư nhưng xa các trụ sở hành chính công. Các cán bộ chính phủ Uruguay cho biết việc thực hiện Một LHQ bởi các nhóm ở cấp thành phố đã khuyến khích nhiều cơ quan của chính phủ chia sẻ các vấn đề của mình cũng như chia sẻ nguồn lực để giải quyết vấn đề đó.

Kế hoạch Một LHQ giúp giảm thiểu cả những chồng chéo và cả những khoảng trống trong công tác hỗ trợ của toàn bộ hệ thống LHQ; cải thiện cách thức giải quyết các vấn đề liên quan đến nhiều bộ ngành, khu vực, ví dụ như thúc đẩy bình đẳng giới; và đem lại cho các quốc gia khả năng tiếp cận lớn hơn với các cố vấn và nguồn lực thuộc một phạm vi lớn hơn các cơ quan chuyên biệt và cơ quan không thường trú khác của LHQ.

Ở Tanzania, đáp ứng việc thực hiện ưu tiên quốc gia và mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ về giảm tỉ lệ tử vong bà mẹ, LHQ đã thực hiện những nỗ lực mang tính toàn thể, góp phần giảm tỉ lệ tử vong bà mẹ ở một trong ba tỉnh thực hiện chương trình hợp tác với LHQ.

Ở Ruanđa, LHQ đã kết nối xây dựng một chương trình HIV/AIDS trên nhiều khía cạnh nhằm hỗ trợ chính phủ thực hiện nỗ lực phòng ngừa và chăm sóc các đối tượng.

Ở Albani, các cơ quan LHQ đã cùng nhau hỗ trợ đẩy mạnh sự tham gia chính trị của phụ nữ trong một cuộc bầu cử mà qua đó đã giúp tăng hơn gấp đôi số lượng nghị sĩ Quỗc hội là phụ nữ.

Nhìn về phía trước, có thể thấy một điều quan trọng đối với Kế hoạch Một LHQ là duy trì một trọng tâm chiến lược rõ ràng, và tăng cường nỗ lực tham gia cố vấn về mặt chính sách ở cấp cao.

Ở nhiều quốc gia có LHQ hoạt động, hệ thống phát triển của LHQ vẫn còn quá nặng về quản lý chương trình và thực hiện dự án, chưa đi sâu vào cố vấn chiến lược và chính sách, trợ giúp kỹ thuật, và vận động. Chúng ta cần phải thay đổi điều này để có thể hỗ trợ các quốc gia có chương trình hợp tác đạt được các nguyện vọng về phát triển một cách hiệu quả hơn.

Thứ ba, Khuôn khổ Ngân sách Một LHQ và Quỹ Một LHQ hiện đang giúp LHQ xác định rõ hơn trọng tâm chiến lược của mình và đáp ứng linh hoạt hơn với các nhu cầu phát triển quốc gia. Các Khuôn khổ và Quỹ chung này hiện giúp chúng ta cải thiện công tác báo cáo kết quả, giúp dự tính được từ trước khả năng cấp kinh phí về lâu dài của chúng ta, và tăng cường tính minh bạch cũng như trách nhiệm của chúng ta.
Ở Cape Verde chúng ta đã thấy một ví dụ điển hình về đáp ứng linh hoạt, khi LHQ huy động các kiến thức và nguồn lực nhằm chặn đứng sự bùng phát dịch sốt xuất huyết vào năm ngoái, và thiết lập các cơ chế nhằm giảm thiểu khả năng tái xuất hiện dịch bệnh này.

Tương tự như vậy, ở Pakistan, LHQ đã giúp đỡ chính phủ ứng phó với các vấn đề nhân đạo khẩn cấp mà quốc gia này đã gặp phải, đặc biệt là trong vòng khoảng 18 tháng trở lại đây.

Ở Việt Nam, tôi được biết LHQ đã làm việc “như một” nhằm giúp đỡ chính phủ Việt Nam lồng ghép các chính sách bảo trợ xã hội mới vào các kế hoạch phát triển cấp quốc gia. Tầm quan trọng của công tác bảo trợ xã hội đối với việc thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ và duy trì các thành tựu đã đạt được là một vấn đề trọng tâm trong nghiên cứu đánh giá quốc tế về những gì cần phải đầu tư để đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, sẽ được LHQ công bố cuối tuần này. Rất nhiều cơ quan thuộc Nhóm Phát triển LHQ có kiến thức và kinh nghiệm chuyên sâu về vấn đề này, và điều thiết yếu ở đây là chúng ta cần tổng hợp các sức mạnh để đưa ra những cố vấn tốt nhất cho các quốc gia.

Tuy nhiên, chúng ta vẫn nhận thấy ở nhiều quốc gia thực hiện thí điểm hiện chưa cung cấp đủ hỗ trợ cho các nguồn lực trọng tâm của các cơ quan và của Quỹ Một LHQ. Ví dụ, một phần quá lớn trong nguồn lực của Quỹ Một LHQ hiện đang được dành cho các dự án hoặc cơ quan cụ thể, chứ không phải để củng cố việc thực hiện các lĩnh vực ưu tiên chiến lược.

Một thông điệp trọng tâm của các đánh giá nghiên cứu là Quỹ Một LHQ cần phải có những hỗ trợ đầy đủ và dự báo được từ trước để việc thực hiện Một LHQ được bền vững và có sức hấp dẫn đối với các quốc gia khác.

Các cơ quan LHQ cũng cần phải đảm bảo rằng việc thực hiện chương trình chung của mình được dựa trên những nguồn ngân sách và kế hoạch hoạt động có tính thực tế, sao cho các nguồn lực được phân bổ sẽ được sử dụng tốt và đúng tiến độ.

Thứ tư, Một Lãnh đạo có vai trò trung tâm đối với thành công của công cuộc cải cách này. Vai trò được tăng cường của Điều phối viên Thường trú của LHQ, và của một LHQ vững mạnh hơn, trách nhiệm hơn ở mỗi quốc gia, sẽ đặt LHQ ở một vị thế có thể đáp ứng tốt hơn những vấn đề ưu tiên trong phát triển của các quốc gia.
Chúng ta cần những hỗ trợ liên tục từ tất cả các cơ quan thuộc Nhóm Phát triển LHQ và đối với hệ thống quản lý và chịu trách nhiệm. Hệ thống này nêu lên một khái niệm về trách nhiệm chung cho toàn bộ hệ thống phát triển của LHQ nói chung, và của hệ thống Điều phối viên Thường trú nói riêng, để giúp chúng ta có thể thực hiện tốt hơn các cam kết với các quốc gia đối tác của mình.

Thứ năm, có thể đạt được hiệu quả từ việc cung cấp các dịch vụ chung.
Một số quốc gia thực hiện thí điểm đã có những tiến bộ trong việc hài hóa hóa và đơn giản hóa các hoạt động trong các lĩnh vực như mua sắm, công nghệ thông tin và truyền thông.

ở Mozambique, thông qua áp dụng các thủ tục mua sắm hài hòa hóa và các thỏa thuận dài hạn, ước tính quốc gia này sẽ giảm chi phí mua sắm mỗi đơn hàng tới 89%, từ mức trung bình hiện nay là 687 đô la Mỹ xuống còn khoảng 102 đô la Mỹ cho mỗi đơn hàng.

Tuy nhiên, vẫn cần phải làm nhiều hơn thế, kể cả ở cấp tổng trụ sở, để có thể đảm bảo hài hòa hóa ở mức độ lớn hơn.

Để đẩy mạnh thực hiện chương trình này, Chủ tịch Ủy ban Cấp cao của LHQ về Quản lý Josette Sheeran và tôi đã thiết lập một phái đoàn cấp cao chung nhằm tìm ra những nút thắt trong các hoạt động ở cấp quốc gia. Phái đoàn này đã đến thăm và làm việc ở ba quốc gia - Mozambique, Việt Nam, và Malawi, và đã trình bày báo cáo sơ bộ với Nhóm Phát triển LHQ. Hiện phái đoàn cũng đã lên kế hoạch tới Albani. Điều cấp thiết hiện nay là cần đẩy mạnh thực hiện các khuyến nghị mà phái đoàn công tác này đưa ra.

Thứ sáu, đảm bảo hệ thống phát triển của LHQ đưa ra Một Tiếng nói chung cũng là một điều rất quan trọng. Chúng ta cần phải nêu rõ chúng ta làm những gì và những gì chúng ta làm đem lại những sự khác biệt nào.

Ngay từ đầu, Một LHQ đã được chỉ đạo bởi nguyên tắc “một cỡ không thể vừa cho tất cả mọi người”. Như đã được minh họa qua các nghiên cứu đánh giá, các quốc gia thí điểm đã thu được những kinh nghiệm rất khác nhau, phản ánh những hoàn cảnh và nhu cầu phát triển rất khác nhau của mỗi nước. LHQ tại các quốc gia thực hiện sáng kiến Một LHQ đã và đang làm việc rất tích cực để đảm bảo đưa ra những hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của quốc gia nơi họ đang công tác.

Các mô hình thí điểm là một thành tựu quan trọng trong công cuộc cải cách của LHQ. Các mô hình thí điểm này đã sử dụng một cách tiếp cận từ thấp đến cao, do chính phủ các nước liên quan chỉ đạo và làm chủ.
Điều cấp thiết là tất cả những người có mặt tại đây ngày hôm nay, cũng như những người đang làm việc tại thủ phủ các nước và các tổng hành dinh, đều hỗ trợ những nỗ lực này.

Trên khắp thế giới, LHQ sẽ thu được lợi ích từ những bài học thực tiễn và những kinh nghiệm của các quốc gia thực hiện thí điểm và các quốc gia tự nguyện thực hiện cách tiếp cận này.

Việc triển khai khoảng 90 Khuôn khổ Trợ giúp Phát triển mới của LHQ trong các năm 2010 - 2012 là một cơ hội tốt cho các quỹ, chương trình và cơ quan thuộc Nhóm Phát triển LHQ làm việc một cách có chiến lược hơn nhằm hỗ trợ các vấn đề ưu tiên về phát triển của các quốc gia.

Việc nghiên cứu đánh giá độc lập các mô hình thí điểm Một LHQ với tư cách là một nhóm cần sớm được bắt đầu. Kết quả của nghiên cứu đánh giá này sẽ cung cấp thông tin cho các cuộc thảo luận liên chính phủ về những hỗ trợ trong tương lai của LHQ cho các quốc gia có chương trình hợp tác với LHQ, trong đó có cuộc rà soát chính sách toàn diện của Đại hội đồng LHQ trong năm 2012.

Các báo cáo được trình bày tại hội nghị này ở Hà Nội cho phép chúng ta cập nhật với những tiến bộ của việc thực hiện sáng kiến Một LHQ. Các báo cáo này có vai trò quan trọng đối với công tác của chúng ta, nhằm làm cho hệ thống phát triển của LHQ trở thành một đối tác phù hợp và hiệu quả cao đối với các quốc gia thực hiện chương trình hợp tác.