Phát biểu tại hội nghị cấp cao ba bên về Thống nhất Hành động: các bài học kinh nghiệm và định hướng cho tương lai

16 thg 6 2010

Diễn giả:   Ngài Alan Duncan MP, Bộ trưởng Bộ Phát triển Quốc tế, Vương quốc Anh  
Ngày:        Thứ Tư, ngày 16/6/2010
Sự kiện:    ‘Hội nghị Cấp cao Ba bên về Thống nhất Hành động: bài học từ đánh giá của các quốc gia và định hướng cho tương lai’
Địa điểm:   Khách sạn Melia, Hà Nội

Giới thiệu

Xin cám ơn Chủ tọa Hội nghị đã cho phép tôi được trở lại bục phát biểu một lần nữa để phát biểu đại diện cho Chính phủ Vương quốc Anh. Tôi cũng xin được một lần nữa cám ơn Chính phủ Việt Nam [và Thủ tướng Chính phủ] đã mời tôi tham dự hội nghị có ý nghĩa quan trọng này.

Tôi xin được bắt đầu bằng một khẳng định rõ ràng. Chính phủ Anh ủng hộ sáng kiến Thống nhất Hành động. Đối với tôi đây là một việc hiển nhiên cần phải làm. Nếu các quốc gia có chương trình hợp tác với LHQ cho rằng đây chính là cách họ mong muốn LHQ làm việc tại đất nước mình, thì chúng tôi sẽ ủng hộ các bạn. Nếu việc Thống nhất Hành động tạo điều kiện cho LHQ giải quyết những vấn đề ưu tiên của các bạn, thì chúng tôi sẽ ủng hộ các bạn. Rất đơn giản, nếu các bạn muốn sáng kiến Thống nhất Hành động được thực hiện thành công và giúp hình thành cách thức mà LHQ hoạt động ở đất nước các bạn, chúng tôi sẽ ủng hộ các bạn.

Bối cảnh rộng lớn hơn của việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ

Có thể các bạn đã biết Vương quốc Anh vừa có một Chính phủ mới. Đối với chúng tôi, Chính phủ thường tồn tại dưới hình thức liên minh, trong đó hai đảng phái chính trị đi đến thống nhất về chương trình hoạt động của Chính phủ. Nhưng tôi có thể nói rằng, trong lĩnh vực Phát triển Quốc tế, các thương lượng diễn ra khá dễ dàng. Cả hai đảng đều luôn quyết tâm giải quyết vấn đề nghèo đói và bất công trên thế giới.

Ở nơi mà 9 triệu trẻ em tử vong trước 5 tuổi, trên 1 triệu phụ nữ tử vong trong khi sinh, và 72 triệu trẻ em không được đến trường, chúng tôi phải thực hiện đầy đủ vai trò của mình. Vương quốc Anh cam kết mạnh mẽ đối với việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ. Và chúng tôi ủng hộ LHQ vì những đóng góp của tổ chức này đối với việc thực hiện các mục tiêu đó.

Thực tế về một thế giới mới

Thời gian 18 tháng qua đã chứng kiến cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới tồi tệ nhất kể từ những năm 1930. Cuộc khủng hoảng này gây tác động tiêu cực đến cả các quốc gia phát triển và đang phát triển.

Chính phủ mới của chúng tôi ở Vương quốc Anh đã phải tiếp quản một khoản thâm hụt ngân sách khổng lồ. Một số người cho rằng trong bối cảnh đất nước phải tiết kiệm chi phí công thì viện trợ cho các nước khác có nghĩa là làm thất thoát ngân sách. Tôi rất vui mừng được cho các quý vị biết rằng Chính phủ mới của chúng tôi không tán thành quan điểm này. Chúng tôi vẫn cam kết tăng cường viện trợ phát triển của Vương quốc Anh để đạt mức 0,7% vào năm 2013.  Hơn thế nữa, chúng tôi còn hướng tới việc quy định về vấn đề này trong luật của Vương quốc Anh.
Cần thể hiện các kết quả và tác động của từng đồng Bảng được sử dụng

Đi cùng với cam kết nói trên là sự xem xét kỹ lưỡng hơn trước rất nhiều. Những người phải đóng thuế ở Anh sẽ theo dõi chặt chẽ hơn từng đồng Bảng được chi tiêu như thế nào. Vì vậy vấn đề không còn là chúng ta sử dụng tiền vào việc gì, mà điều quan trọng là các kết quả đạt được. Số lượng trẻ em được đến trường, số lượng người được tiếp cận với nước sạch, số lượng phụ nữ được đảm bảo sinh đẻ an toàn. Đó mới là điều quan trọng. Chính phủ mới của Vương quốc Anh sẽ chặt chẽ hơn nhiều trong việc đảm bảo những khoản viện trợ của chúng tôi đem lại giá trị cho những đồng tiền đã bỏ ra. Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với những người  mà chúng tôi mong muốn được giúp đỡ cũng như đối với những người đóng thuế ở đất nước chúng tôi.

Chúng tôi sẽ xem xét kỹ những quan hệ đối tác mà qua đó chúng tôi có để đưa viện trợ đến với người dân các nước. Nếu chúng tôi thấy nguồn kinh phí của mình không được sử dụng hiệu quả thì chúng tôi sẽ ngừng cấp kinh phí. Và chúng tôi sẽ cấp kinh phí cho một đối tác khác có khả năng đem lại sự khác biệt lớn hơn cho cuộc sống của người nghèo.

Rà soát viện trợ đa phương của Vương quốc Anh

Đó chính là lý do tại sao hiện chúng tôi đang tiến hành rà soát hiệu quả sử dụng kinh phí của chúng tôi qua các tổ chức đa phương như Ngân hàng Thế giới và Liên hợp quốc, trong khuôn khổ cam kết của chính phủ mới về đảm bảo hiệu quả. Công tác Rà soát Viện trợ Đa phương này sẽ cung cấp thông tin cho các quyết định về mức độ cấp kinh phí cho các tổ chức riêng lẻ.

Vai trò đặc biệt của Liên hợp quốc

Hội nghị này bàn về một trong những đối tác của chúng tôi là Liên hợp quốc. Liên hợp quốc có một sứ mệnh đặc biệt cũng như một vai trò đặc biệt là trợ giúp ở những nơi các tổ chức khác không thể trợ giúp được. Nếu LHQ không có mặt ở những nơi như vậy thì có lẽ chúng tôi cũng phải tạo ra một tổ chức tương tự. Nhưng tôi không chắc liệu chúng tôi có tạo ra 30 đơn vị hay nhiều hơn thế nữa đều cùng làm việc trong lĩnh vực phát triển.

LHQ có một vai trò cơ bản là một lực lượng duy trì hòa bình, xây dựng hòa bình, cung cấp viện trợ nhân đạo, giúp đỡ các quốc gia thoát khỏi khủng hoảng và gìn giữ các chuẩn mực toàn cầu. LHQ giúp giảm tỉ lệ tử vong bà mẹ, xây dựng nhà nước dân chủ và thúc đẩy bình đẳng giới.

Gần đây tôi đã đến Nê-pan, nơi LHQ hiện đang đóng một vai trò chủ chốt, không chỉ trong lĩnh vực phát triển, mà còn trong việc hỗ trợ tiến trình hòa bình ở đất nước này.

Đúng vậy, LHQ ngày nay vẫn tiếp tục đóng những vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, cách thức làm việc của LHQ ở cấp quốc gia đã phù hợp với mục đích mà tổ chức đặt ra hay chưa?
LHQ vẫn thường bị cho là mang nặng tính quan liêu, thiếu gắn kết và không hiệu quả, với quá nhiều cơ quan cố gắng làm quá nhiều việc.

Ví dụ, ở Băng-la-đet, có tất cả 10 cơ quan LHQ, với khoảng 1.400 cán bộ nhân viên, chi ngân sách 260 đô la Mỹ mỗi năm. LHQ ở Băng-la-đet có đạt được các kết quả, như cải thiện an ninh lương thực và dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh môi trường và nước sạch sinh hoạt, việc ban hành và thực hiện chính sách trở nên tốt hơn, và khả năng chống chọi với biến đổi khí hậu được tăng cường. Tuy nhiên những tác động đem lại vẫn ít hơn nhiều so với khả năng có thể đạt được. Vì sao? Bởi vì Điều phối viên Thường trú của LHQ không nắm quyền thực sự. Và thật là vô lý khi chúng ta đã có một Khuôn khổ Trợ giúp Phát triển của LHQ được xây dựng rất công phu, trong đó quy định LHQ có thể “Thống nhất Hành động” ở những nội dung nào và bằng cách nào. Khuôn khổ này  không thể phát huy hiệu quả bởi vì mỗi cơ quan phải tuân thủ chiến lược riêng của mình ở đất nước này. Vì vậy họ không hành động như một, mà hành động như mười.

Đúng là Vương quốc Anh sẽ tăng cường chi ngân sách cho viện trợ phát triển. Tuy nhiên vì lợi ích của những người nghèo, những khoản tiền mà chúng tôi cung cấp thông qua LHQ cần phải đem lại kết quả. Đây chính là điều tôi muốn đề cập khi tôi nhắc đến giá trị đồng tiền.

Sáng kiến Thống nhất Hành động có thể và trên thực tế đang giúp thực hiện mục đích nói trên, nhưng cần phải đi xa hơn và nhanh hơn nữa ….

Tại Vương quốc Anh chúng tôi có một sáng kiến dành cho chính quyền cấp địa phương có tên gọi “Địa phương Toàn diện”. Đây là một thử nghiệm quan trọng nhằm giải quyết tình trạng có quá nhiều đơn vị cung cấp dịch vụ ở địa phương, qua đó xác định những sự chồng chéo, trùng lặp và khiếm khuyết, đồng thời cải thiện việc cung cấp dịch vụ. Quý vị thấy điều này nghe có quen không? Những vấn đề liên quan đến sáng kiến Thống nhất Hành động rất giống với những điều tôi vừa đề cập trên đây.

Sáng kiến Thống nhất Hành động nhằm mục đích giải quyết tình trạng thiếu gắn kết và trùng lặp, quan liêu và thiếu hiệu quả. Mục tiêu không phải là nhằm đem lại lợi ích cho các nhà tài trợ, mà là đem lại lợi ích cho các quốc gia có chương trình hợp tác với LHQ và người nghèo ở các quốc gia đó. Cũng giống như việc chúng ta sẽ tạo ra LHQ nếu LHQ không tồn tại, nếu không có sáng kiến Thống nhất Hành động thì tôi tin rằng chúng ta nhất định cũng sẽ tạo ra nó.

Một dấu hiệu rất tích cực có thể nhận thấy là ngoài 8 quốc gia thực hiện thí điểm sáng kiến này còn có thêm 10 và có thể là 20 quốc gia khác đang thực hiện sáng kiến Thống nhất Hành động. Tôi tin chắc rằng sẽ có nhiều quốc gia hơn nữa tiếp nối thực hiện sáng kiến này sau khi họ thấy được những cải thiện trong công tác của LHQ ở các quốc gia của các bạn.

Nhưng như chúng ta đều đã nói, cần phải đẩy nhanh tiến độ. Sáng kiến Thống nhất Hành động cần đem lại một bước tiến cho cách thức làm việc của LHQ tại mỗi quốc gia.
Trong bài phát biểu của mình với tư cách đại diện cho các nhà tài trợ, tôi đã đề cập đến 3 lĩnh vực cơ bản đối với thành công của sáng kiến Thống nhất Hành động, đó là sự lãnh đạo, tính bền vững và kết quả đạt được. Tôi tin rằng chúng ta cần phải đẩy nhanh và đẩy mạnh hơn nữa các lĩnh vực này.

LHQ cần có những nhà lãnh đạo cấp quốc gia được trao thực quyền và có những kỹ năng cần thiết cho vai trò đầy khó khăn của họ. Tôi kêu gọi tất cả các thành viên Nhóm Phát triển LHQ đảm bảo rằng Điều  phối viên Thường trú ở các nước được trao quyền lãnh đạo LHQ ở đất nước mà họ công tác. Và họ cũng cần có quyền đặt ưu tiên cho việc sử dụng các nguồn lực còn hạn chế của LHQ ở các quốc gia đó, nhờ vậy LHQ có thể làm ít việc nhưng hiệu quả thay vì dàn trải ra hoạt động ở quá nhiều lĩnh vực.

Thứ hai, sự bền vững đòi hỏi phải có sự ủng hộ từ các quốc gia có chương trình hợp tác với LHQ, từ các nhà tài trợ và từ trụ sở LHQ tại các nước, như đã được thể hiện qua các nghiên cứu đánh giá do các quốc gia thực hiện. Tôi kêu gọi các cơ quan hãy đơn giản hóa và hài hòa hóa các thủ tục, sao cho có thể đạt được hiệu quả ở cấp quốc gia. Tôi kêu gọi trụ sở và Ban Chấp hành LHQ tại các nước giảm bớt những thủ tục rườm rà quan liêu, ví dụ như chế độ báo cáo cho nhiều cấp khác nhau, ở những quốc gia thực hiện thống nhất hành động. Và tôi cũng kêu gọi trụ sở các cơ quan hãy gửi đi các thông điệp rõ ràng cho các đơn vị của mình ở các nước về việc ủng hộ các sáng kiến Một Lãnh đạo, Một Kế hoạch và Một Ngân sách.

Thứ ba, chỉ có thể đảm bảo tính bền vững nếu chúng ta có thể cho thấy các kết quả đạt được. Như các nghiên cứu đánh giá do các quốc gia thực hiện đã cho thấy, chúng ta cần xác định được mục tiêu của mình, nếu không sẽ không thể giải thích về những gì chúng ta đã đạt được. Vì vậy, đối với mỗi quốc gia, chúng ta cần phải xác định rõ chúng ta muốn đạt được những kết quả gì. Đó là những kết quả liên quan đến tính hiệu quả, phân chia lao động, phù hợp với các kế hoạch của Chính phủ sở tại. Và quan trọng nhất là các kết quả liên quan đến tác động đối với cuộc sống của người nghèo.

Nhìn về phía trước, LHQ cần thực hiện các nguyên tắc của sáng kiếnThống nhất Hành động và làm cho các nguyên tắc này phù hợp với các hoàn cảnh hậu khủng hoảng hay khẩn cấp cũng như các bối cảnh phát triển ổn định. Nhưng để đạt được thành công trong những hoàn cảnh này cần có tiến bộ thực sự trong việc giảm chi phí giao dịch.
Chúng ta hy vọng sớm được chứng kiến sự ra đời của một cơ quan mới của LHQ về giới trên cơ sở liên kết 4 cơ quan hiện có. Đây là một cơ hội rất lớn. Nhưng để có được thành công LHQ cần phải thực sự Thống nhất Hành động. Chúng ta mong muốn được thấy một kế hoạch giới thống nhất, với sự phân chia lao động phù hợp với thực tế, với các nguồn lực được phân bổ cho những lĩnh vực cần ưu tiên cao nhất, và với sự lãnh đạo mạnh mẽ của LHQ trên khắp lĩnh vực bình đẳng giới.

Kết luận

Khi trở lại Anh, tôi cần phải cho những người bầu cử ở đất nước tôi biết rằng mỗi đồng bảng chi cho công tác phát triển đều được sử dụng đúng đắn và hiệu quả. Nếu chúng ta có thể chứng minh rằng sáng kiến Thống nhất Hành động đem lại một sự khác biệt thực sự cho cuộc sống của người nghèo thì điều này có thể giúp đạt được mục đích nói trên liên quan đến vai trò của LHQ.

Như vậy thông điệp của tôi ở đây là LHQ đúng là một tổ chức đặc biệt. Nhưng LHQ vẫn thường bị cho là quan liêu và không muốn thay đổi. Sáng kiến Thống nhất Hành động cùng với sự can đảm của một số quốc gia và một số lãnh đạo đã cho thấy LHQ có thể thay đổi. Giờ đây chúng ta cần đưa việc làm này lên một tầm cao mới. Tốc độ thực hiện cần được đẩy nhanh hơn nữa. Những người đóng thuế cho Chính phủ chúng tôi không muốn nghe về những nhiệm vụ hay công việc quản lý của LHQ ở New York. Các hoạt động chính trị của LHQ không được phép ngăn chặn sự thay đổi sẽ đem lại lợi ích cho các quốc gia có chương trình hợp tác với LHQ. Vì vậy tôi kêu gọi tất cả chúng ta có mặt ở đây ngày hôm nay hãy cùng nói chung một tiếng nói. Chúng ta cần phải đấu tranh cho việc Thống nhất Hành động vì sự khác biệt nó có thể mang lại cho các quốc gia. Và trên hết, chúng ta cần phải đấu tranh cho Thống nhất Hành động vì sự khác biệt nó có thể mang lại cho những người mà chúng ta đang cố gắng đưa ra khỏi cảnh nghèo.