Phát biểu của bà Setsuko Yamazaki, Giám đốc UNDP tại Việt Nam tại hội thảo về dự án luật xử lý vi phạm hành chính

13 thg 12 2010

Diễn giả:  Bà Setsuko Yamazaki, Giám đốc UNDP tại Việt Nam
Ngày:     13 và 14/12/2010
Sự kiện:  Hội thảo về dự án luật xử lý vi phạm hành chính

Thưa ông Hoàng Thế Liên, Thứ trưởng Thường trực Bộ Tư pháp;
Thưa các quý vị đại diện cho Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập dự thảo Luật Xử lý Vi phạm Hành chính;
Thưa các bạn đồng nghiệp tại LHQ;

Vấn đề xử lý vi phạm hành chính và giam giữ hành chính, cùng những tác động của chúng đối với nhân quyền, là những vấn đề được Liên hợp quốc tại Việt Nam hết sức coi trọng. Do đó tôi rất vui mừng khi Liên hợp quốc được có cơ hội tham gia trong quá trình dự thảo luật cùng với Ban Soạn thảo Luật Xử lý Vi phạm Hành chính và những cơ quan được đại diện trong Ban Soạn thảo.

Hội thảo ngày hôm nay được tổ chức trên cơ sở tiếp nối một hội thảo khác đã được Bộ Tư pháp tổ chức tại Hạ Long vào tháng 7 năm nay, với sự trợ giúp của UNICEF. Cũng giống như hội thảo tại Hạ Long, hội thảo lần này thể hiện tinh thần “thống nhất hành động” của LHQ, với sự tham gia của tất cả các cơ quan LHQ có hợp tác với Chính phủ trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính. Điều này giúp đảm bảo một kênh đối thoại hiệu quả và thống nhất giữa Chính phủ và LHQ.

Xử lý vi phạm hành chính, đặc biệt là giam giữ hành chính, là những vấn đề được LHQ đặc biệt quan tâm bởi vì chúng tác động đến những quyền và lợi ích thiết yếu của con người, trong đó có quyền được tự do. Chúng tôi coi Luật Xử lý Vi phạm Hành chính sắp tới là một cơ hội quan trọng cho Việt Nam đưa khung pháp lý của mình lên tầm cao mới, đảm bảo phù hợp hơn nữa với những cam kết quốc tế của Việt Nam về vấn đề nhân quyền.

Nhân cơ hội này, tôi xin được nhấn mạnh 4 vấn đề chủ đạo mà theo quan điểm của LHQ là những vấn đề quan trọng cần giải quyết liên quan đến hệ thống xử lý vi phạm hành chính hiện tại ở Việt Nam.

Thứ nhất, LHQ tin rằng các cơ sở giam giữ hành chính đối với người nghiện ma túy và người hành nghề mại dâm không giúp điều trị hay phục hồi hiệu quả cho họ.

Thứ hai, do lo sợ bị giam giữ hành chính và sự kỳ thị của xã hội liên quan đến việc bị giam giữ hành chính, nhiều người nghiện ma túy và người hành nghề mại dâm không muốn tiếp cận các dịch vụ dự phòng lây nhiễm HIV, điều trị, chăm sóc và hỗ trợ trong cộng đồng. Và LHQ quan ngại rằng việc cung cấp các dịch vụ dự phòng lây nhiễm HIV, điều trị, chăm sóc và hỗ trợ cho bệnh nhân HIV trong các cơ sở giam giữ hành chính còn hạn chế hoặc không hề tồn tại.

Thứ ba, khung pháp lý hiện có không cho phép những đối tượng có nguy cơ bị giam giữ hành chính có được những quy trình bảo vệ mà họ đáng được hưởng theo quy định của luật nhân quyền quốc tế. Họ không có quyền được tòa án tổ chức xét xử; không được tạo cơ hội cung cấp hay phản bác các bằng chứng; không có quyền được luật sư hay một người đại diện khác bảo vệ; và không có sự đảm bảo nào đối với việc họ có thể tiếp cận nhanh chóng với một thẩm phán để rà soát lại tính hợp pháp của việc giam giữ.

Cuối cùng, liên quan đến vấn đề người chưa thành niên vi phạm pháp luật, xét ở một số khía cạnh thì khung pháp lý hiện nay vẫn chưa phù hợp với Công ước của LHQ về Quyền Trẻ em. Ví dụ, lợi ích tốt nhất của trẻ không phải lúc nào cũng là vấn đề được cân nhắc hàng đầu, việc bắt giữ và tước quyền tự do không được sử dụng như những biện pháp cuối cùng và trong khoảng thời gian ngắn nhất có thể, các chương trình xử lý chuyển hướng và tư pháp phục hồi chưa được thực hiện, người chưa thành niên và gia đình họ chưa được tham gia vào quá trình ra quyết định, và quyền tự do cá nhân chưa được bảo vệ đầy đủ.

Ngày hôm nay chúng ta có cơ hội được nghe các chuyên gia trình bày về hệ thống giam giữ hành chính ở Trung Quốc và Malaysia, về những tranh luận cũng như những xu hướng hiện có ở các nước này, và sẽ hiểu được họ đang giải quyết những vấn đề đó như thế nào. Do đây là hai quốc gia Châu Á có các hệ thống giam giữ hành chính ít nhiều tương đồng với Việt Nam, tôi tin chắc rằng sự chia sẻ quan điểm và kinh nghiệm này sẽ rất quý báu đối với Chính phủ Việt Nam trong quá trình cân nhắc làm thế nào để đổi mới hệ thống xử lý vi phạm hành chính thông qua văn bản Luật mới này.

Cuối cùng, tôi xin được cam kết với Ban Soạn thảo Luật rằng các tổ chức LHQ tại Việt Nam sẵn sàng tiếp tục trợ giúp Ban soạn thảo và Tổ Biên tập trong quá trình soạn thảo tiếp theo của dự án luật. Chúng tôi hy vọng rằng văn bản Luật mới này có thể phản ánh đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam cũng như những tiêu chuẩn đã được toàn thế giới công nhận về vấn đề nhân quyền.
 
Chúc hội thảo thành công tốt đẹp. Xin cám ơn.