Phát biểu tại lễ công bố nghị quyết 80/NQ-CP về định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011 - 2020

30 thg 5 2011

Diễn giả: Ông Christophe Bahuet, Phó Giám đốc Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam
Ngày:     30/5/2011
Sự kiện:  Lễ công bố Nghị Quyết 80/NQ-CP về Định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020

Ông Nguyễn Trọng Đàm, Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh Xã hội
Ông Hà Hùng, Phó Chủ nhiệm, Thứ trưởng Ủy ban Dân tộc
Đại diện các Bộ ngành, cơ quan nghiên cứu, các đối tác phát triển và báo chí.

Việt Nam đang bước vào thập kỷ mới với nhiều thách thức mới. Thập kỷ này đánh dấu một giai đoạn chuyển đổi khi Việt Nam trở thành một nước có mức thu nhập trung bình. Các vấn đề về mô hình và chất lượng tăng trưởng, an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững và biến đổi khí hậu … đã trở thành những mục tiêu ưu tiên trong Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2020.

Những biến động về kinh tế vĩ mô toàn cầu và trong nước đã và đang đặt thêm gánh nặng mưu sinh cho người nghèo. Đặc biệt với tình trạng lạm phát cao như hiện nay, tỉ lệ hộ nghèo là mười bốn phẩy năm phần trăm theo chuẩn nghèo mới có lẽ vẫn chưa phản ánh hết được các góc độ nghèo đa chiều mà người dân đang gặp phải.

Các vấn đề về an sinh xã hội đang được nêu ra cho một bộ phận nghèo ở thành thi cũng như các nhóm dễ bị tổn thương khác. Đặc biệt  nhóm dân tộc thiểu số còn đang ở trong ‘vòng nghèo luẩn quẩn’. Các vấn đề về tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản có chất lượng, sự tham gia vào thị trường lao động địa phương, khả năng chống chọi với tác động của biến đối khí hậu đến các vùng sinh sống của dân tộc thiểu số, từ việc sử dụng đất canh tác và đất rừng, cho đến việc hòa nhập văn hóa, duy trì ngôn ngữ đều cần được quan tâm nhiều hơn.

Đúng một năm trước đây, Bộ Lao Động Thương binh và Xã hội và Bộ Kế hoạch Đầu tư đã cùng Đại diện của các cơ quan Liên Hợp Quốc đồng chủ trì một hội nghị lớn, cùng nhau nhìn nhận lại các cách tiếp cận về giảm nghèo trong giai đoạn vừa qua để tìm ra một hướng đi mới hiệu quả hơn cho các nỗ lực giảm nghèo bền vững của Việt Nam.

Hôm nay, thay mặt cho các nhà tài trợ, tôi rất hân hạnh được mời phát biểu tại hội nghị Công bố Nghị quyết 80 về Định hướng Giảm nghèo bền vững, với tinh thần đánh giá cao nỗ lực của Ban Chỉ đạo các Chương trình giảm nghèo và các cơ quan Chính phủ trong suốt hơn một năm qua để tìm được sự đồng thuận về quan điểm chỉ đạo cho giảm nghèo.

Tôi cũng xin ghi nhận những điểm đột phá thể hiện trong tinh thần của Nghị quyết:

  • Nghị quyết thể hiện quyết tâm dồn tổng lực đầu tư một cách hiệu quả cho các huyện, xã, thôn bản nghèo nhất, từ các chương trình, chính sách giảm nghèo đặc thù, đến các ưu tiên đầu tư từ các chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án ODA khác;
  • Nghị quyết chuyển dần hướng đi của các chương trình chính sách giảm nghèo riêng lẻ, chắp vá (patchy) sang một hệ thống chính sách giảm nghèo mang tính thường xuyên (mainstreamed), toàn diện (universal) và có độ bao phủ cao (inclusive) của các Bộ ngành, tránh phân tán nguồn lực và tăng trách nhiệm giải trình trong thiết kế, đánh giá hiệu quả thực hiện các chính sách giảm nghèo của từng cơ quan chuyên môn trung ương và của cấp địa phương;
  • Nghị quyết thống nhất một chương trình giảm nghèo hài hòa, toàn diện cho các huyện, xã, thôn bản nghèo nhất.
  • Để đạt được các mục tiêu giảm nghèo và chuyển đổi sang hướng mới, chúng ta còn nhiều việc cần làm và phải xem xét nhiều yếu tố.
  • Khi đưa giảm nghèo thành công việc thường xuyên (mainstreaming poverty reduction), cần có sự nỗ lực từ chính các cơ quan trung ương để rà soát, đánh giá đúng thực trạng các chính sách hiện có nhằm đề xuất một hệ thống chính sách phù hợp và hiệu quả, giải quyết đúng nhu cầu của người nghèo xong vẫn tạo động lực để người nghèo tự vươn lên.
  • Cần có những chuyển đổi về thể chế (institutional development) và năng lực của tổ chức (organizational strengthening) để đảm bảo quá trình triển khai thực hiện được thuận lợi và đúng hướng. Những năng lực thể chế và tổ chức này sẽ gắn liền và đóng góp vào quá trình thiết kế hệ thống an sinh xã hội toàn dân về mặt lâu dài.
  • Vai trò của Bộ Lao động và Uỷ Ban Dân Tộc trong việc điều phối, giám sát chung và tham mưu cho các bộ ngành và địa phương về các vấn đề nghèo đói và các vấn đề dân tộc thiểu số là thực sự cần thiết và cần được tăng cường để đảm bảo các chính sách đáp ứng được đúng đối tượng và hướng tới mục tiêu giảm nghèo và phát triển dân tộc thiểu số.
  • Một số năng lực đổi mới (capacity to innovate) đã được ghi nhận trong giai đoạn 5 năm vừa qua, đặc biệt thể hiện trong chương trình 135 giai đoạn 2. Những năng lực đổi mới này cần tiếp tục phát huy, cụ thể là những mô hình tốt như trao quyền cho xã làm chủ đầu tư, giám sát đánh giá chương trình, quản lý tài chính minh bạch, kiểm toán hàng năm, lôi cuốn sự tham gia của người dân… cần tiếp tục được đưa vào chương trình mới. Đồng thời thử nghiệm áp dụng các mô hình đã được quốc tế đánh giá là hiệu quả trong công tác giảm nghèo như hỗ trợ trọn gói (block grant) và chuyển giao tiền mặt (cash transfer) trực tiếp cho người nghèo trong các chương trình chính sách sắp tới.

Cuối cũng, cần tập trung nguồn lực để hỗ trợ thực hiện các chương trình dự án cấp cơ sở (implementation at grassroots level), và khuyến khích các diễn đàn trao đổi của các địa phương (provincial forum) để khuyến khích việc học hỏi và trao đổi kinh nghiệm giảm nghèo, trên cơ sở đó thể chế hóa các mô hình và bài học tốt từ sáng kiến của các địa phương.

Các cơ quan Liên Hợp quốc và các nhà tài trợ đã đồng hành cùng các Bộ ngành để hỗ trợ công tác giảm nghèo trong suốt 20 năm qua. Chúng tôi hi vọng sẽ tiếp tục được đối thoại chính sách (policy dialogue) với Ban chỉ đạo Các Chương trình Giảm nghèo và các Bộ ngành về những định hướng phát triển của đất nước sao cho người nghèo có cơ hội tham gia vào quá trình phát triển chung.

Nhân đây, chúng tôi xin cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ cho việc thiết kế, đánh giá,  thực hiện  chương trình và các chính sách giảm nghèo, để góp phần làm cho Mục tiêu Thiên niên kỷ không chỉ là khẩu hiệu, mà sẽ trở thành hiện thực tại từng ngôi nhà, xóm bản nghèo ở Việt Nam.

Xin trân trọng cảm ơn, và kính chúc sức khỏe tới toàn thể đại biểu.