Phát biểu tại hội nghị Quốc tế Cải cách tài khóa ở các nước có nền kinh tế chuyển đổi - Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

15 thg 9 2011

Diễn giả: Bà Setsuko Yamazaki, Giám đốc Quốc gia, UNDP Việt Nam
Ngày:     Thứ năm, 15 Tháng 9 năm 2011
Sự kiện:  Hội nghị Quốc tế Cải cách tài khóa ở các nước có nền kinh tế chuyển đổi - Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Địa điểm: Hội An, Quảng Nam

Kính thưa

Ông Nguyễn Đức Kiên, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam;

Ông Grzegorz Kolodko, Nguyên Phó Thủ tướng Ba Lan;

Các vị Đại biểu Quốc hội;

Đại diện các Đối tác Phát triển tại Việt Nam;

Quý Bà và Quý Ông;

Trước hết, tôi muốn gửi lời chào đón nồng nhiệt tới tất cả các quý vị đại biểu tham dự Hội thảo Quốc tế về “Cải cách Tài khóa tại các nước có nền kinh tế chuyển đổi – Bài học cho Việt Nam” tại Hội An ngày hôm nay.  Nhân dịp này, tôi có vinh dự được gặp gỡ các đại biểu quốc hội mới và các đại biểu được tái cử của Quốc hội khóa XIII.  Chúng tôi mong được tiếp tục hợp tác với các Quý vị nhằm hỗ trợ công việc vô cùng quan trọng của Quốc hội, đó là lập pháp, giám sát và đại diện cho nguyện vọng của nhân dân Việt Nam.  

Tại Trung Quốc và Việt Nam, chúng ta vừa ăn tết Trung Thu, mà theo truyền thống là ăn mừng một vụ mùa. Hội nghị Quốc tế về cải cách tài khóa ngày hôm nay là một cơ hội để chúng ta cùng nhau thu lượm những kinh nghiệm quý báu từ những nước có nền kinh tế chuyển đổi từ tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường.

Trong suốt ba thập kỷ vừa qua, Việt Nam đã trải qua những giai đoạn chuyển đổi lớn: từ chiến tranh đến hòa bình, từ nền kinh tế tập trung bao cấp biệt lập sang nền kinh tế thị trường hội nhập với toàn cầu và từ một nước có tỉ lệ nghèo đói cao sang một nước có mức thu nhập trung bình. Trở thành một nước có mức thu nhập trung bình, Việt Nam ngày nay cũng phải đối mặt với những thách thức mới trên con đường phát triển của mình.  Để đối phó với những thách thức và thay đổi phức tạp đó, Việt Nam cần phải có những thể chế nhà nước mạnh khỏe và hiệu quả hơn nữa. Trong đó, tăng cường vai trò của Quốc hội và các Ủy ban là điều quan trọng sống còn, để từ đó Quốc hội có thể thực hiện tốt hơn nữa chức năng giám sát và đại diện của mình.  
 
Trong suốt 15 năm qua, UNDP đã hợp tác chặt chẽ với Quốc hội để nhằm đạt tới chính mục đích đó – tăng cường năng lực lập pháp, giám sát và đại diện. Ví dụ như trong hơn một thập kỷ qua, chúng tôi đã hợp tác hỗ trợ Ủy ban Tài chính và Ngân sách thực hiện chức năng giám sát việc quản lý tài chính công của các cơ quan Chính phủ.   Một số đại biểu của chúng ta hôm nay đã tham dự Hội nghị Quốc tế “Quốc hội khóa XII: Tiếp tục Đổi mới để Phát triển” tại Hội An năm ngoái.  Một trong những kiến nghị của Hội nghị đó là sự cần thiết phải tiếp tục cung cấp cho các đại biểu những kiến thức chuyên môn và kỹ thuật cho nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực quản lý tài chính công và giám sát việc thực hiện ngân sách nhà nước.  Vai trò giám sát vô cùng quan trọng của Ủy ban Tài chính và Ngân sách cũng được nhấn mạnh tại hội nghị đó.  Trong hai ngày hội thảo tới đây, chúng ta sẽ cùng nhau tập trung chia sẻ và thảo luận những kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn, nhằm mục đích tăng cường hơn nữa năng lực của Ủy ban Tài chính và Ngân sách. 

Mục tiêu của Hội thảo lần này là cùng xem lại những bài học kinh nghiệm của các nước đã và đang chuyển từ nền kinh tế phi thị trường sang nền kinh tế thị trường. Mười năm trước đây, tại Việt Nam ngân sách nhà nước vẫn là bí mật. Từ đó đến nay, đã có rất nhiều nỗ lực cải cách nhưng chúng ta vẫn còn một đoạn đường nhất định phải đi qua để đạt đến những chuẩn mực quốc tế về trách nhiệm tài chính.  Cùng với thực tế thâm hụt ngân sách và nợ công ngày càng tăng, nền tài chính công sẽ là một trong những lĩnh vực cải cách then chốt của Việt Nam.

Các nước có nền kinh tế chuyển đổi có nhiều kinh nghiệm khác nhau nhưng tất cả đều có một điểm chung là thực hiện những thay đổi sâu sắc trong hệ thống quản lý tài chính công của họ.  Điều này có nghĩa là hướng tới một nền quản lý tài chính công minh bạch hơn và quy định rõ ràng hơn trách nhiệm của Chính phủ với công dân của mình về việc những đồng tiền đóng thuế của nhân dân đã được sử dụng như thế nào. Các nước có nền kinh tế chuyển đổi đã phải giải quyết những vấn đề như làm sao để giảm thâm hụt tài chính, cải cách các hệ thống thuế, tái cơ cấu ngân sách và hệ thống ngân sách, tái định hướng đầu tư công, thiết lập các cơ quan kiểm toán độc lập, và quản lý mối liên hệ giữa chính quyền trung ương và địa phương đang dần đổi thay.  Tôi hi vọng rằng mỗi một chủ đề được thảo luận trong hai ngày tới đây sẽ mang đến những thông tin và tài liệu tham khảo hữu ích cho công việc của các cơ quan dân cử các bạn.

Việc sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước hiện nay cũng đem lại một lý do chính đáng cho việc tổ chức Hội thảo hôm nay. Luật Ngân sách Việt Nam năm 2002 đã quy định quyền lực tương đối cho các cơ quan dân cử trung ương và địa phương trong việc phê chuẩn và giám sát Ngân sách nhà nước. Trong 8 năm vừa qua, quản lý tài chính đã có một bước phát triển lớn, và vai trò của Quốc Hội trong giám sát tài chính công đã được tăng cường.  Quốc hội và Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục bàn bạc những việc cần làm để tăng cường hơn nữa tính minh bạch và trách nhiệm giải trình và làm sao phản ánh được những yêu cầu này trong Luật sửa đổi.  Cơ chế giám sát ngân sách và tài chính mạnh khỏe là tối quan trọng để xây dựng hệ thống tài chính vững mạnh ở Việt Nam, đặc biệt khi những yếu tố bên ngoài có thể đem lại những tác động sâu và mạnh hơn trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày hôm nay. 

Những cuộc thảo luận và kết quả của Hội thảo quốc tế ngày hôm nay vì vậy sẽ vô cùng hữu ích nhằm đóng góp cho những đề xuất sửa đổi của Luật Ngân sách và chiến lược của Ủy ban trong thời gian tới. 

Để kết thúc, tôi muốn nhấn mạnh rằng UNDP sẽ tiếp tục hỗ trợ Quốc hội và công việc giám sát quản lý tài chính công của cơ quan quyền lực tối cao này.  Chúng tôi nhận thấy và đánh giá cao những bước phát triển trong thời gian vừa qua và mong chờ được chứng kiến những bước tiến vững mạnh hơn trong kỳ họp Quốc hội tới đây.

Tôi mong đợi được bắt đầu các phiên thảo luận của Hội thảo hôm nay và chúc chúng ta có được những cuộc thảo luận hiệu quả và thú vị. 

Xin cảm ơn.