Bài phát biểu tại Việt Nam tại cuộc đối thoại chính sách pháp luật về bình đẳng giới trong ngành tư pháp

22 thg 9 2011

Diễn giả:   Ông Eamonn Murphy, Quyền Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam
Ngày:       Thứ Năm, ngày 22 tháng 9 năm 2011
Sự kiện:    Đối thoại chính sách pháp luật: Bình đẳng giới trong ngành tư pháp
Địa điểm:  Khách sạn Sheraton, Hà Nội

Kính thưa Bà Nguyễn Thúy Hiền, Thứ trưởng Bộ Tư pháp kiêm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia vì Sự tiến bộ của Phụ nữ Việt Nam;
Kính thưa Bà Setsuko Yamazaki;
Thưa các Quí vị đại diện cho các cơ quan chính phủ;
Các bạn đồng nghiệp LHQ thân mến;

Tôi xin chào mừng tất cả các Quí vị tham dự cuộc đối thoại chính sách pháp luật hàng quý hôm nay, đây là cuộc đối thoại thứ tư được tổ chức cho đến nay. Giống như các cuộc đối thoại trước đây, hôm nay chúng ta cũng thảo luận về một chủ đề rất quan trọng và rất đúng lúc - đó là bình đẳng giới trong ngành tư pháp và bảo vệ quyền của phụ nữ.

Tôi đánh giá cao tác động của các cuộc đối thoại do Bộ Tư pháp tổ chức hàng quý như thế này. Dựa trên Diễn đàn Đối tác pháp luật đã từng được tổ chức hàng năm trước đây, điều đáng phấn khởi là diễn đàn mới này cũng đã trở thành cơ hội chính để cộng đồng quốc tế thảo luận những thách thức quan trọng trong ngành tư pháp với các đối tác phía Việt Nam.

Tôi rất vui mừng được thấy về phía Việt Nam, cả Quốc hội, các cơ quan chính phủ, ngành tư pháp và xã hội dân sự đều có mặt tại đây ngày hôm nay. Về phía quốc tế, một số tổ chức LHQ cũng tham dự chương trình. Điều này cho phép chúng ta hình dung một bức tranh đầy đủ hơn về sự tham gia của các cơ quan/tổ chức nhằm giúp Việt Nam đạt được các giá trị và chuẩn mực cốt lõi mang tính phổ biến. Và cuộc đối thoại ngày hôm nay chính là loại hình đối thoại chính sách với sự tham gia của nhiều đối tác mà LHQ tại Việt Nam mong muốn hỗ trợ.

Bình đẳng giới là vấn đề xuyên suốt. Thực sự, bình đẳng giới là điều kiện tiên quyết để Việt Nam hoàn thành tất cả các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDG) mà trong thời gian qua Việt Nam đã tiến những bước dài và đang phấn đấu đạt được. Tôi muốn nhân dịp này nhấn mạnh ba thông điệp chính liên quan tới bình đẳng giới và ngành tư pháp mà LHQ chúng tôi cho rằng cần phải giải quyết.

1.   Vấn đề mấu chốt đầu tiên là chúng ta cần tạo nhiều cơ hội hơn để đề bạt phụ nữ vào những vị trí cao nhất trong ngành tư pháp.

Phụ nữ thường ít được đề bạt vào các vị trí ra quyết định có ý nghĩa quan trọng đối với việc đưa các văn bản luật pháp và chính sách vào cuộc sống. Ở Việt Nam, chưa đến 1/3 tổng số thẩm phán là phụ nữ - 28% - song vấn đề nghiêm trọng hơn lại là ở các vị trí cao nhất. Chỉ có 4 trong tổng số 63 Chánh án tòa án cấp tỉnh là phụ nữ - chỉ chiếm 6%.

Trong ngành hành pháp, tình hình còn đáng lo ngại hơn. Một nửa (48%) số nhân viên ngành tư pháp là phụ nữ - trong khi đó chỉ có 5 trong số 63 Giám đốc Sở Tư pháp là phụ nữ - chỉ chiếm 8%.

Để khắc phục tình trạng bất cân đối này thì bước đầu tiên là phải thay đổi mức chênh lệch mang tính phân biệt đối xử về tuổi nghỉ hưu giữa nam giới và phụ nữ. Chế độ hiện nay hạn chế cơ hội thăng tiến cũng như khả năng tiếp cận của phụ nữ với các cơ hội đào tạo và phát triển và buộc chị em phải chấm dứt sự nghiệp của mình trong khi các đồng nghiệp nam giới đang trên đà đạt tới đỉnh cao của con đường công danh sự nghiệp.

2.   Điểm mấu chốt thứ hai là chúng ta cần nỗ lực hơn nữa để giúp đỡ các nạn nhân của bạo lực gia đình.

Kết quả nghiên cứu gần đây của LHQ cho thấy 1/3 phụ nữ đã từng là nạn nhân của bạo lực gia đình, nhưng chỉ có 1/3 số trường hợp được phát hiện dẫn đến kết quả là thủ phạm bị xử lý theo một hình thức nào đó, còn chưa đến 1/100 trường hợp dẫn đến kết án hình sự. Cách giải quyết phổ biến nhất đối với các vụ bạo lực gia đình là đưa các cặp vợ chồng ra tổ hòa giải. Tuy nhiên, việc đó không có tác dụng và rồi các hành vi bạo lực gia đình vẫn lại tiếp diễn.

Trong sáng nay, chúng ta sẽ nghe nhiều hơn về kết quả nghiên cứu tình trạng bạo lực gia đình và cùng nhau thảo luận Việt Nam có thể làm gì để giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả hơn.

3.   Thông điệp cuối cùng của tôi là chúng ta cần chuyển từ các quyền bình đẳng sang bảo về bình đẳng các quyền.

Quyền bình đẳng của phụ nữ được chính thức quy định bởi luật pháp ở Việt Nam, song tình hình thực tế lại rất khác với những gì ghi trong luật. Ví dụ, đã tám năm trôi qua kể từ khi Luật Đất đai năm 2003 cho phép cả chồng và vợ được đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, song việc triển khai thực hiện diễn ra rất chậm và mới chỉ có 3/5 (62%) số giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn chỉ có tên nam giới. Tình hình đặc biệt tồi tệ đối với phụ nữ trong độ tuổi 31 - 45, mà theo kết quả Điều tra mức sống hộ gia đình Việt Nam năm 2008, chỉ có 1/4 số phụ nữ trong nhóm này có tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Về nguyên tắc, phụ nữ Việt Nam được hưởng các quyền bình đẳng. Đã đến lúc Việt Nam trao quyền cho phụ nữ để thực hiện được các quyền của mình trên thực tế - kể cả quyền về đất đai! Tôi hy vọng hôm nay chúng ta có thể trao đổi cách thức phối hợp với nhau để đạt được tiến bộ trong việc giải quyết vấn đề quan trọng này.

Tôi rất chờ mong kết quả của cuộc đối thoại chính sách ngày hôm nay - được nghe các diễn giả  trình bày và thảo luận làm thế nào để đảm bảo cho phụ nữ có đại diện của mình ở những vị trí cao nhất trong ngành tư pháp, làm thế nào để giải quyết được vấn đề bạo lực gia đình và giúp đỡ các nạn nhân cũng như làm thế nào hỗ trợ phụ nữ thực hiện được các quyền của mình, ví dụ được ghi tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Kết quả thảo luận của chúng ta sẽ rất hữu ích, góp phần cung cấp thông tin để LHQ đề ra phương hướng hỗ trợ trong khuôn khổ Kế hoạch chung của Một LHQ chu kỳ tiếp theo. Cuối cùng, tôi xin đảm bảo với các Quí vị rằng LHQ sẽ tiếp tục hỗ trợ công tác bình đẳng giới có ý nghĩa quan trọng trong ngành tư pháp.

Tôi xin chúc các Quí vị có một cuộc thảo luận sôi nổi và đạt kết quả tốt đẹp sáng hôm nay.

Cảm ơn các Quí vị đại biểu!