Phát biểu tại hội thảo về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

15 thg 11 2011

Diễn giả:    Setsuko Yamazaki, Giám đốc UNDP tại Việt Nam
Ngày:        Thứ Ba, 15/11/2011
Sự kiện:     Hội thảo về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Kính thưa ông Chu Ngọc Anh, Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ;
Kính thưa ông Nguyễn Tuấn Anh, Thứ trưởng Bộ Công thương;
Thưa các bạn đồng nghiệp;
Thưa các quý ông, quý bà;

Tôi rất vinh dự được có mặt tại đây ngày hôm nay để chia sẻ cùng quý vị những kinh nghiệm và bài học về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Tôi xin được chúc mừng Bộ Khoa học & Công nghệ và Bộ Công thương đã cùng nhau tổ chức hội thảo quan trọng này, và tôi cũng xin được chào đón tất cả các quý vị có mặt tại đây ngày hôm nay. 

Cùng với các cơ quan khác của LHQ, UNDP hiện đang hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang một nền kinh tế xanh. Báo cáo Phát triển Con người toàn cầu năm 2011 chỉ ra rằng Việt Nam đã đạt được những tiến bộ lớn trong phát triển con người trong hai thập kỷ qua và trong số 3 nhóm chỉ số phát triển con người (HDI) là tuổi thọ, giáo dục và tăng trưởng thu nhập, thì tăng trưởng thu nhập là yếu tố chính đem lại tiến bộ trong phát triển con người. Giữa tăng trưởng thu nhập và lượng phát thải cacbon điôxit đầu người có mối liên hệ rất chặt chẽ với nhau. Mặc dù lượng phát thải cacbon của Việt Nam hiện còn tương đối nhỏ nhưng con số này đang tăng với tốc độ lớn hơn so với nhiều quốc gia khác và sẽ tiếp tục tăng nhanh cùng với nền kinh tế tăng trưởng nhanh chóng của Việt Nam. Tuy nhiên, như Báo cáo Phát triển Con người toàn cầu năm 2011 đã cảnh báo, những thành tựu phát triển đã đạt được cho đến nay có nguy cơ bị đẩy lùi lại đến thời điểm giữa thế kỷ 20 nếu chúng ta không có những hành động táo bạo nhằm làm chậm lại quá trình diễn tiến của biến đổi khí hậu và ngăn chặn sự hủy hoại môi trường – cả ở cấp quốc gia và cấp quốc tế. Vì vậy trừ khi Việt Nam theo đuổi một con đường tăng trưởng xanh, khả năng của Việt Nam trong việc tiến tới đạt được tối đa tiềm năng phát triển con người của mình sẽ bị đe dọa. Đó chính là lý do tại sao chúng ta có mặt tại đây để thảo luận về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Tôi xin được bắt đầu bằng một ví dụ thú vị về thành công của một dự án sử dụng năng lượng hiệu quả. Dự án có tên gọi “Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa” là một dự án mà UNDP đã tham gia thực hiện trong vòng 6 năm qua trên cơ sở phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ. Xin mời quý vị xem một số bức ảnh về hoạt động của dự án để nắm được rõ hơn những thành tựu dự án đã đạt được. 

Dự án này đặc biệt thành công tại làng gốm Bát Tràng ở ngoại thành Hà Nội. Kể từ cuối những năm 1990, sản xuất gốm sứ ở Bát Tràng đã phát triển nhanh chóng – nhưng phải trả giá bằng môi trường. Bức ảnh đầu tiên này cho thấy tình hình ở làng gốm trước khi dự án bắt đầu. Tại thời điểm đó, mọi doanh nghiệp, xưởng sản xuất và hộ gia đình ở Bát Tràng đều sử dụng lò nung bằng than. Những chiếc lò này tiêu thụ một lượng than rất lớn và thải rất nhiều khí CO2 ra môi trường. Điều này gây nên những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng đối với công nhân và người dân làng Bát Tràng, với trên 70% người dân được chẩn đoán mắc cách bệnh về hô hấp.

Với sự hỗ trợ của dự án do UNDP và Bộ Khoa học & Công nghệ phối hợp thực hiện, tình hình hiện nay đã thay đổi hẳn. Dự án đã giúp đưa vào áp dụng những công nghệ mới và xanh. Dự án cũng đã hợp tác với một ngân hàng thương mại nhằm đưa vào sử dụng một quỹ bảo đảm tiền vay. Quỹ này giúp các doanh nghiệp vay vốn để đầu tư vào các lò nung mới và sạch. Bức ảnh này chụp một trong những lò nung bằng khí đốt ở Bát Tràng.

Bức ảnh thứ ba là hình ảnh bà Helen Clark, Tổng Giám đốc UNDP, đến thăm làng gốm Bát Tràng vào mùa hè năm 2010. Trong chuyến thăm này, bà Clark đã gặp một chủ doanh nghiệp sản xuất gốm sứ trẻ là anh Nguyễn Văn Hợp, và đến thăm xưởng sản xuất gốm của gia đình anh. Anh Hợp cho biết ngày anh còn sử dụng lò nung bằng than cũ thì sức khỏe của anh và của mọi người xung quanh đều khá kém do phải tiếp xúc nhiều với hơi than nặng. 

Kể từ khi anh Hợp tham gia dự án vào đầu năm 2008, doanh nghiệp của anh làm ăn ngày càng phát đạt. Lò nung mới đã giúp anh sản xuất được các sản phẩm gốm sứ có chất lượng tốt hơn, đồng thời mở rộng sản xuất và thuê thêm nhiều nhân công.
Câu chuyện về làng gốm Bát Tràng chỉ là một trong nhiều ví dụ nổi bật về các thành tựu mà dự án có thể tự hào. Tôi xin được nêu bật thêm ở đây ba thành tựu khác nữa của dự án.

Thứ nhất, dự án đưa ra các giải pháp đem lại đồng thời ba lợi ích, đó là tiết kiệm năng lượng, tăng thu nhập và tạo việc làm. Dự án đã chứng minh lợi ích của phát triển bền vững tại Việt Nam. Nếu chúng ta áp dụng một cách tiếp cận đúng thì sẽ đem lại cả lợi ích kinh tế và lợi ích môi trường cho những bên liên quan. Ví dụ, sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ giúp giảm phát thải hiệu ứng nhà kính và các tác động môi trường, mà còn giúp giảm chi phí về năng lượng cho các doanh nghiệp. Và công nghệ mới, sạch có thể giúp các doanh nghiệp sản xuất được những sản phẩm có chất lượng tốt hơn, từ đó họ làm ăn phát đạt hơn và tạo được nhiều việc làm xanh hơn, góp phần xóa đói giảm nghèo.

Thứ hai, dự án đã tạo ra một thị trường mới cho lĩnh vực sử dụng năng lượng hiệu quả. Qua việc hỗ trợ cho trên 500 doanh nghiệp, một số đơn vị cung cấp dịch vụ sử dụng năng lượng hiệu quả khác đã bắt đầu triển khai kinh doanh. Các đơn vị này hiện cung cấp nhiều dịch vụ đa dạng, từ kiểm tra đánh giá việc sử dụng năng lượng đến tư vấn giúp doanh nghiệp sản xuất sạch hơn.

Cuối cùng, dự án này đã dẫn tới một mô hình chính sách và các nguồn lực tốt để đạt được sự bền vững. Những kinh nghiệm và bài học thu được đã góp phần hình thành nên văn bản luật đầu tiên của Việt Nam về tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả, được Quốc Hội thông qua năm 2010. Và quan trọng nhất là quỹ bảo đảm tiền vay mà tôi có đề cập tới ở trên vẫn tiếp tục hoạt động hiệu quả, giúp nhiều doanh nghiệp tiếp cận với công nghệ xanh và sạch hơn.

Thưa các quý ông, quý bà,

Ngày hôm nay, quý vị sẽ được lắng nghe chia sẻ của các chuyên gia đến từ Campuchia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào và Thái Lan về các cách thức đổi mới nhằm thúc đẩy công nghệ xanh, giảm tiêu thụ năng lượng và phát thải hiệu ứng nhà kính.Tôi hy vọng rằng hội thảo này có thể giúp đưa các chuyên gia, quan chức Chính phủ, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp dịch vụ lại gần nhau để cùng giải quyết những vấn đề này.

Chúng ta cùng nhau làm việc để đảm bảo một tương lai bền vững hơn cho mọi công dân Việt Nam, cũng như một môi trường sạch và xanh hơn.

Chúc hội thảo thành công tốt đẹp. Xin cảm ơn.