Nhóm Nữ đại biểu Quốc hội với chiến lược quốc gia về bình đẳng giới

27 thg 7 2012

Diễn giả:     Bà Pratibha Mehta, Điều phối viên của Liên hợp quốc tại Việt Nam
Thời gian:   Thứ sáu, ngày 27/7/2012
Sự kiện:     Hội thảo Quốc tế: Nhóm Nữ Đại biểu Quốc hội với Chiến lược Quốc gia về Bình đẳng giới, 26-28 tháng 7 năm 2012
Địa điểm:    Khách sạn Novotel, Nha Trang

Kính thưa Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng,
Kính thưa bà GKR Hemas, Phó Chủ tịch Thượng viện In-đô-nê-xi-a,
Kính thưa bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề Xã hội của Quốc hội Việt Nam,
Kính thưa các đại biểu quốc hội Việt Nam và quốc tế,
Kính thưa các vị khách quý trong nước và quốc tế,

Hôm nay tôi rất vui mừng được cùng quý vị có mặt tại hội thảo quốc tế quan trọng này với chủ đề về các nhóm nữ nghị sĩ và chiến lược quốc gia về bình đẳng giới.

Một trong những thay đổi tích cực lớn nhất trong thế kỷ 20 chính là sự tham gia nhiều hơn của phụ nữ vào hoạt động chính trị cả với vai trò là cử tri và vai trò nghị sĩ. Ngày nay, bình đẳng giới được thừa nhận là một ưu tiên phát triển, đạt được nhiều tiến bộ quan trọng, và nhiều nghị viện đang cố gắng để đạt được sự bình đẳng giới.

Cho đến năm 2011, tỉ lệ phụ nữ trong nghị viện trung bình trên thế giới là 19,3%. Năm 1995, con số đó là 11,3%. Chỉ có 37 quốc gia đã đạt mốc 30% - tỉ lệ được thừa nhận là điều kiện cần để tạo những thay đổi trong nghị viện, trong khi vẫn còn 9 nghị viện không có một nữ nghị sĩ nào.

Trong lịch sử, sự đại diện trong nghị viện là cao nhất ở những quốc gia Bắc Âu – nơi phụ nữ chiếm hơn 40% số thành viên trong một số thập kỷ. Nhưng kể từ năm 2003, kỷ lục về sự đại diện của phụ nữ được lập tại Rwanda, nơi mà phụ nữ chiếm đa số 56,3%. Tại châu Á, phụ nữ chiếm 18% số nghị sĩ. Chỉ có 4 nước có tỉ lệ nữ nghị sĩ cao hơn 25% là Nê-pan, Đông Timo, Áp-ga-nít-xtan và Lào.

Trên toàn cầu, các nghị viện tiếp tục phải đối mặt với những thách thức trong việc thực hiện lồng ghép giới và thúc đẩy bình đẳng giới tại các nghị viện. Những thách thức đó bao gồm: số lượng nữ nghị sĩ thấp, thiếu những cam kết về thể chế đối với việc lồng ghép giới trong hoạt động giám sát và lập pháp, thiếu những dữ liệu và phân tích có sự phân tách về giới, những khó khăn trong việc cân bằng giữa công việc tại nghị viện và các nghĩa vụ gia đình, và thiếu sự đồng thuận và nhất quán giữa các nghị sĩ cả hai giới trong việc thúc đẩy bình đẳng.

Một nghiên cứu toàn cầu năm 2008 của Liên minh Nghị viện Thế giới về phụ nữ tham gia nghị viện cho thấy, trong khi phụ nữ là những người dẫn dắt chính của những tiến bộ hướng tới việc đạt được sự bình đẳng giới tại các nghị viện, thì các nghị viện với vai trò là các thể chế cần phải được tổ chức sao cho hiệu quả hơn cho việc lồng ghép giới, với chính nhận thức và sự nhạy bén của nghị viện về vấn đề giới, với những chính sách, cơ sở hạ tầng và các cơ chế có thể thúc đẩy bình đẳng giới thông qua tất cả các hoạt động lập pháp, giám sát và các công việc hành chính. Để đạt được điều này, cả nam và nữ nghị sĩ cần hợp tác cùng nhau.

Ở cấp độ quốc gia, các đạo luật và chiến lược về bình đẳng giới hình thành nên khuôn khổ pháp lý cơ bản cho việc thúc đẩy bình đẳng giới, và nhiều quốc gia đã có những chiến lược như vậy. Việt Nam là một trong số các quốc gia đó và Chiến lược Quốc gia về Bình đẳng giới và Chương trình Quốc gia về Bình đẳng giới thể hiện cam kết của Chính phủ trong việc đạt được sự bình đẳng giới nhiều hơn tại Việt Nam và thúc đẩy sự tham gia và vai trò lãnh đạo của phụ nữ ở tất cả các cấp. Vai trò của Quốc hội trong việc giám sát việc thực hiện đúng đắng chiến lược và chương trình đó là hết sức quan trọng.

Liên Hợp Quốc đã hỗ trợ việc đạt được bình đẳng giới và xây dựng các nghị viện ở cả cấp độ quốc gia và toàn cầu. Tại Việt Nam, Liên hợp quốc đã hỗ trợ cho Nhóm Nữ đại biểu Quốc hội và dự án của Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội. Như vậy, hỗ trợ cho bình đẳng giới là sự hỗ trợ có sự tham gia của nhiều ngành khác nhau trong khuôn khổ Kế hoạch Một Liên hợp quốc 2012-2016.

Kể từ năm 2008, Nhóm nữ đại biểu Quốc hội Việt Nam thường xuyên tổ chức các cuộc đối thoại quốc gia cũng như các hội thảo cụ thể thảo luận những kinh nghiệm quốc tế về một phạm vi rộng các vấn đề về giới. Năm 2010, Nhóm tập trung vào vấn đề bạo lực gia đình và cách thức các nữ nghị sĩ và các nhóm nữ nghị sĩ có thể tác động đến chính sách, các đạo luật và chương trình về bạo lực gia đình. Các cơ quan của Liên hợp quốc trong đó có UNDP và UNIFEM (nay là UN Women) đã hỗ trợ Nhóm nữ nghị sĩ Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm với những đồng nghiệp ở các quốc gia ASEAN và các nghị viện khác trên thế giới.

Liên Hợp Quốc sẽ tiếp tục hỗ trợ Quốc Hội theo dõi việc thực hiện Luật bình đẳng giới năm 2006 và Luật về Bạo lực gia đình năm 2007 cũng như việc lồng ghép giới trong quy trình lập pháp. Năm nay, Nhóm nữ nghị sĩ và Ủy ban về các vấn đề xã hội đang khuyến khích đối thoại về một vấn đề rất quan trọng là nâng cao vai trò của các cơ quan của quốc hội trong việc lồng ghép giới vào quá trình xây dựng và giám sát chính sách.

Kinh nghiệm trên thế giới cho thấy rằng ý chí chính trị và việc thành lập các cơ chế nghị viện phù hợp như các ủy ban thường trực về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, với thẩm quyền và ngân sách đi kèm là những cách thức để bảo đảm sự bình đẳng giới và việc lồng ghép hiệu quả.

Hôm nay và ngày mai, chúng ta sẽ lắng nghe các đại biểu Quốc Hội và chuyên gia đến từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương và các khu vực khác. Tại đây, tôi đặc biệt muốn chào mừng bà GKR Hemas, Phó Chủ tịch Thượng viện In-đô-nê-xi-a và các nữ nghị sĩ ưu tú đến từ Căm-pu-chia, Ca-na-đa, Trung Quốc, Lào, Ma-lai-xi-a, Hàn Quốc, Thụy Điển, Thái Lan và Việt Nam.

Nhìn về tương lai, tôi thấy hai ưu tiên: thứ nhất là nâng cao tầm quan trọng của vấn đề bình đẳng giới trong hoạt động của nghị viện và làm cho các nghị viện trở nên nhạy bén hơn về vấn đề giới. Thứ hai là thúc đẩy các cơ hội xây dựng mạng lưới giữa các nhà lãnh đạo nữ từ các nghị viện khác nhau và tìm kiểm những giải pháp thực tế bảo đảm sự bình đẳng giới trong hoạt động chính trị và xây dựng chính sách thúc đẩy tất cả các hình thức bình đẳng cũng như việc phát triển con người mang tính công bằng và bền vững.

Để kết thúc, tôi xin được nhấn mạnh tầm quan trọng của mối quan hệ đối tác giữa các nghị sĩ và khu vực cử tri của họ trong việc thúc đẩy bình đẳng giới và các chính sách được xây dựng dựa trên nhu cầu. Tôi trông đợi các kết quả và kế hoạch hành động từ hội thảo này và việc hỗ trợ cho các ưu tiên của Việt Nam nhằm tạo chuyển biến trong lĩnh vực này.

Xin chúc quý vị một ngày làm việc hiệu quả và thú vị.