Diễn văn tại lễ công bố Chiến lược Tăng trưởng Xanh của Việt Nam

29 thg 10 2012

Diễn giả:     Điều phối viên Thường trú Liên Hợp quốc, Bà Pratibha Mehta
Ngày:         Thứ hai, ngày 29 tháng 10 lúc 8.30 sáng
Sự kiện:     Công bố Chiến lược Tăng trưởng Xanh của Việt Nam
Địa điểm:    Sofitel Plaza, Hà Nội

Kính thưa Tiến sĩ Nguyễn Thế Phương, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư;
Kính thưa bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam;
Kính thưa Ông Kim Yin, Trưởng Đoàn Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc
Kính thưa Ông Luc De Backer, Phó Trưởng Đoàn, Đại sứ quán Bỉ
Kính thưa các Vị Đại biểu đến từ Chính phủ và các cơ quan Việt Nam;
Thưa các Đồng nghiệp từ cộng đồng quốc tế;
Kính thưa Quý vị;

Xin cảm ơn Bộ Kế hoạch Đầu tư đã mời tôi phát biểu tại cuộc họp quan trọng này.

Lời đầu tiên tôi xin chúc mừng Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về Tăng trưởng Xanh. Đây là một thành tựu lớn và Việt Nam là một trong các nước đang phát triển đầu tiên trên thế giới phát động chiến lược Tăng trưởng Xanh.

LHQ hoan nghênh Việt Nam cam kết phát triển xanh và nỗ lực hướng tới xây dựng một nền kinh tế có mức các bon thấp.Điều này được thể hiện trong Chiến lược Quốc gia về Biến đổi Khí hậu năm 2011 và hiện này được giải thích rõ trong Chiến lược Tăng trưởng Xanh.
Điều quan trọng là Chiến lược Tăng trưởng Xanh đặt ra các chỉ tiêu giảm phát thải khí CO2 căn cứ vào nghiên cứu của các ngành có mức phát thải cao như các ngành năng lượng, lâm nghiệp và nông nghiệp. LHQ tự hào đã giúp thực hiện những nghiên cứu này cũng như xây dựng Chiến lược Tăng trưởng Xanh.

Các chỉ tiêu phát thải trong Chiến lược Tăng trưởng Xanh cho thấy Việt Nam đang gia nhập các nước đang phát triển khác có thu nhập trung bình và cùng thế giới đấu tranh với các nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu. Lựa chọn con đường phát triển với mức các bon thấp sẽ cho phép Việt Nam phát triển các ngành công nghiệp xanh mới,tạo ra các sản phẩm mới và sạch cũng như mở ra cơ hội nâng cao tính cạnh tranh và tạo việc làm.

Chiến lược Tăng trưởng Xanh đặc biệt tập trung vào cải thiện và quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam. Nền kinh tế Việt Nam còn phụ thuộc nặng nề vào nguồn vốn tự có như lâm nghiệp, thủy sản, và khai khoáng và điều quan trọng là sinh kế của nhiều người nghèo ở nông thôn phụ thuộc vào các ngành này.

Đồng thời, Chiến lược Tăng trưởng Xanh sẽ giúp Việt Nam bảo vệ và đạt được nhiều thành quả hơn để đảm bảo mọi người dân Việt Nam đều có quyền sử dụng năng lượng. Đây là một trong các mục tiêu đặt ra trong sáng kiến của Tổng Thư ký LHQ đó là “Năng lượng Bền vững cho tất cả Mọi người”. Hai mục tiêu khác là nâng cao hiệu quả năng lượng và nâng cao tỷ trọng năng lượng tái tạo.

Chiến lược Tăng trưởng Xanh là một bước đi hết sức quan trọng để định hướng lại nền kinh tế theo hướng phát triển bền vững. Mục tiêu của Chiến lược là tái cơ cấu nền kinh tế thông qua sử dụng hiệu quả các nguồn lực; hạn chế ô nhiễm và thúc đẩy phát triển sản xuất công nghiệp và nông nghiệp xanh cũng như giao thông và nhà ở có mức phát thải thấp.

Lựa chọn Chiến lược Tăng trưởng Xanh là một bước tiến quan trọng trên chặng đường dài tiến tới một nền kinh tế sạch và một Việt Nam “xanh, sạch, đẹp”. Giờ điều quan trọng là phải bắt đầu những hành động thiết thực và thực hiện Chiến lược Tăng trưởng Xanh. Về vấn đề này, tôi xin nêu ra bốn điểm để Quý vị xem xét.

Thứ nhất là huy động nguồn lực để thực hiện Chiến lược cần được ưu tiên hàng đầu. Việt Nam cần một cơ cấu tài chính và các chính sách tín dụng hỗ trợ nhằm huy động, kết hợp hiệu quả và quản lý tài chính công cũng như tư, quốc tế lẫn quốc gia cho các hoạt động đầu tư xanh. Để làm được điều này cần áp dụng kinh nghiệm quốc tế và LHQ cũng như các đối tác phát triển khác cần giúp xây dựng cơ cấu này, đồng thời giúp xây dựng nguồn nhân lực cần thiết và các hệ thống điều phối.

Thứ hai, sự tham gia và đóng góp của khu vực tư nhân là hết sức quan trọng. Các doanh nghiệp hiện đang có những hành động thiết thực để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, xây dựng các ngành công nghiệp xanh và năng lượng tái tạo cũng như tiến tới sử dụng các công nghệ mới. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần dự đoán trước về nguồn thu, về mức độ ổn định kinh tế lâu dài, về sự minh bạch trong quy chế và một sân chơi công bằng. Cần đối thoại chặt chẽ với các doanh nghiệp trong nước và trong khu vực FDI để dỡ bỏ các rào cản cho khu vực tư nhân đối với đầu tư sạch trên quy mô lớn.

Thứ ba, cải cách tài chính là vấn đề đặc biệt quan trọng, nhất là trong ngành năng lượng. Chiến lược Tăng trưởng Xanh kêu gọi xóa bỏ dần tình trạng trợ giá gián tiếp và phiền phức đối với các nhiên liệu hóa thạch, ước tính ở mức 1 vài phần trăm tổng GDP. Tình trạng trợ giá này làkết quả của việc kiểm soát giá và độc quyền trong sản xuất và kinh doanh năng lượng. Chúng ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường, làm lợi cho người giàu hơn là người nghèo và không phù hợp với phát triển bền vững. Xóa bỏ tình trạng trợ giágián tiếp sẽ đảm bảo tăng trưởng nhanh hơn, tình hình an ninh năng lượng quốc gia tốt hơn và sẽ giúp tạo ra những việc làm xanh mới. Ngoài thủy điện, Việt Nam đã triển khai thăm dò nguồn năng lượng tái tạo và đặt mục tiêu nâng cao tỷ trọng của ngành năng lượng này lên 4,5% tổng sản lượng điện vào năm 2020 . Chính phủ cũng bắt đầu cải cách giá năng lượng kết hợp với các biện pháp bảo vệ các nhóm có thu nhập thấp khi giá tăng. Tuy nhiên, cần cải cách nhanh hơn để đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả năng lượng, đồng thời có các chính sách hiệu quả hơn để bảo vệ người nghèo cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thứ tư, điều quan trọng là phải xem xét và lồng ghép bình đẳng xã hội bao gồm bình đẳng giới vào thực hiện Chiến lược Tăng trưởng Xanh. Ví dụ, giá năng lượng thiết thực hơn sẽ giúp cho các ngành công nghiệp có hiệu quả năng lượng cao phát đạt. Một con đường tăng trưởng xanh có thể tác động tích cực tới các cơ hội việc làm cho phụ nữ và các nhóm chịu thiệt thòi nếu một phần trong chương trình cải cách là vấn đề giới và phân tích xã hội rộng hơncũng như các chính sách hỗ trợ. Ví dụ,điều này có thể thực hiện được thông qua tập huấn mục tiêu về công việc trong các ngành công nghiệp sử dụng công nghệ sạch và tiết kiệm năng lượng.

Kính thưa Quý vị,
Để thực hiện thành công đòi hỏi tất cả các bên liên quan bao gồm các tổ chức chính trị-xã hội và các doanh nghiệp tham gia đầy đủ vào hoạt động lập kế hoạch, quản lý, đầu tư và theo dõi các hành động để đạt được tăng trưởng xanh.

Việt Nam đã hoàn thành nhiều MDGs trước thời hạn. Nhờ có vai trò lãnh đạo mạnh mẽ và thông qua thực hiện Chiến lược Tăng trưởng Xanh, Việt Nam còn có thể nâng cao được một số mục tiêu về môi trường bao gồm chỉ tiêu về tỷ trọng năng lượng trong nền kinh tế, chỉ tiêu về phát thải khí nhà kính, chỉ tiêu về chất lượng cấp nước và chất lượng rừng. Điều này sẽ có lợi cho Việt Nam và sẽ là quan trọng đối với thế giới để hạn chế rủi ro khí hậu toàn cầu nóng lên.

Tăng trưởng xanh là ưu tiên hàng đầu trong Kế hoạch Chung của LHQ giai đoạn 2012-2016. LHQ vinh dự được hỗ trợ Việt Nam trong vấn đề sản xuất sạch; tiết kiệm năng lượng ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ; tiết kiệm năng lượng trong ngành sắt; quản lý rừng bền vững thông qua cơ chế REDD (Giảm Phát thải khí CO2 do Phá rừng và Suy thoái Rừng); và LHQ đã tiến hành hỗ trợ về nông nghiệp thích ứng một cách thông minh với khí hậu. LHQ đang thực hiện lồng ghép công tác bảo vệ môi trường xã hội vào tất cả các nỗ lực phát triển. Và LHQ cam kết mạnh mẽ sẽ hỗ trợ thực hiện Chiến lược Tăng trưởng Xanh.

Tôi rất mong các buổi thảo luận hôm nay thành công rực rỡ.

Cảm ơn Quý vị đã quan tâm theo dõi.