Bài phát biểu tại Hội thảo Quốc tế "mô hình tổ chức của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp”

05 thg 8 2013

Diễn giả:  Mr Ông Bakhodir Burkhanov, Phó giám đốc Quốc gia của UNDP
Ngày:      Thứ hai, ngày 5/8/2013
Sự kiện:   Hội thảo Quốc tế “mô hình tổ chức của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp”
Địa điểm:  Đà Nẵng, Việt Nam

Kính thưa Ông Nguyễn Văn Hiện, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp
Kính thưa các Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp
Kính thưa các vị đại biểu quốc hội
Thưa các chuyên gia quốc tế
Thưa các vị đại biểu và các vị khách quý

Tôi xin được cảm ơn Ủy ban Tư pháp vì vinh dự được phát biểu và thảo luận với các quý vị Đại biểu Quốc hội về mô hình tổ chức và chức năng của các cơ quan tư pháp, cơ quan điều tra, tòa án và viện kiểm sát ngày hôm nay. Chúng tôi ghi nhận cách làm chủ động của Ủy ban Tư pháp trong việc chuẩn bị sửa đổi luật tổ chức các cơ quan tư pháp tại Việt Nam. Tôi rất vui mừng vì UNDP đã hỗ trợ sâu rộng cho Ủy Ban – và Quốc hội nói chung trong tiến trình quan trọng này.

Đổi mới hoạt động ngành tư pháp là một yếu tố quan trọng trong tiến trình cải cách tư pháp và sửa đổi Hiến pháp hiện nay. Do đó, việc tổ chức hội thảo này là một việc làm rất kịp thời. Tôi xin chia sẻ một số suy nghĩ về trọng tâm của buổi hội thảo này:

Trước hết, việc rà soát lại công tác thực thi pháp luật là một cơ hội tốt để tăng cường hơn nữa tính nhất quán cũng như sự phù hợp của hệ thống luật pháp nói chung và công tác tư pháp nói riêng của Việt Nam với luật pháp quốc tế và các tiêu chuẩn về quyền con người. Ví dụ như, khi nói đến tính phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, các quyền như quyền bào chữa, quyền “được xét xử trước một tòa án khách quan, độc lập và có thẩm quyền theo quy định pháp luật” là những nguyên tắc cơ bản mà Việt Nam với tư cách là một quốc gia thành viên của Công ước Quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị đã cam kết tuân thủ.

Thứ hai, Nghị quyết 49 của Bộ chính trị đã xác định việc xây dựng nền tư pháp công bằng và liêm chính là mục tiêu cốt lõi của quá trình cải cách, đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của xã về vai trò và vị trí của ngành tư pháp.  Trên tinh thần đó, các chủ đề của buổi hội thảo hôm nay cũng sẽ tập trung thảo luận về những thay đổi của luật pháp nhằm tăng cường hơn nữa khả năng tiếp cận công lý, đặc biệt là cho các nhóm yếu thế, phụ nữ và người nghèo. Trong thực tế tình trạng bất bình đẳng trong việc tiếp cận công lý hiện vẫn còn tồn tại. Theo số liệu thống kê của Tòa án Tối cao, chỉ có 20% số người bị kết tội có luật sư bào chữa. Một Nghiên cứu phối hợp với Liên hợp quốc cho thấy 1/3 phụ nữ bị bạo hành gia đình, nhưng đến nay chưa đến một phần trăm số vụ được xem là án hình sự. Những con số này, trong số rất nhiều dữ liệu khác có liên quan, cho thấy chúng ta vẫn cần phải tiếp tục tăng cường cơ hội tiếp cận công lý cho tất cả mọi người, và đưa luật pháp đến gần hơn với người dân – đối tượng phục vụ chính của luật pháp.

Điều cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng là việc rà soát này là cơ hội rất tốt để kiểm chứng cách làm và kinh nghiệm quốc tế vào quá trình đổi mới ngành tư pháp tại Việt Nam. Việc áp dụng Hệ thống tranh tụng trong công tác xét xử của tòa án, việc thành lập tòa án khu vực và sự độc lập của thẩm phán và hội thẩm trong quá trình xét xử không chỉ là nhiệm vụ chính được đặt ra trong Chiến lược Cải cách Tư pháp mà còn là công cụ đổi mới đem lại một nền tư pháp hiện đại và vững mạnh cho Việt Nam. Theo đó, tôi vui mừng ghi nhận sự hiện diện của hai chuyên gia quốc tế - Ông  Charles Greenfield và Ông Tomoya Mori – hai ông tham dự hội thảo của chúng ta ngày hôm nay nhằm chia sẻ các kinh nghiệm tương đồng của nước mình. Tôi hi vọng bài trình bày của hai vị chuyên gia sẽ đem đến những luận điểm khiến cho các cuộc trao đổi và thảo luận của chúng ta thêm phần sôi nổi.

Kính thưa quý vị đại biểu

Đến nay, Việt Nam đã trở thành một quốc gia có thu nhập trung bình, và đang phải đối mặt với các thách thức cải cách và chuyển đổi, trong đó có yêu cầu tăng cường đổi mới các thiết chế dân chủ hiện đại. Không còn nghi ngờ gì nữa, định hướng cải cách chính ở đây là khuyến khích phát triển ngành tư pháp theo hướng đáp ứng nguyện vọng của người dân, bảo vệ đắc lực quyền và lợi ích của người dân, và hoạt động minh bạch, hiệu quả. Việc kiên định thực hiện những cải cách này có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm đảm bảo sự ổn định, gắn kết xã hội và kinh tế thịnh vượng. Quốc hội có vai trò giám sát quan trọng trong công tác này nhằm đảm bảo quá trình cải cách đáp ứng được nhu cầu của tất cả các bên có liên quan, và đảm bảo rằng các kết quả thu được được nhà nước và toàn nhân dân ghi nhận.

Kể từ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, UNDP đã triển khai hỗ trợ kỹ thuật cho Quốc hội Việt Nam và các đơn vị trực thuộc. Mối quan hệ hợp tác giữa UNDP và Ủy ban Tư pháp được thiết lập sau đó, nhưng sự hợp tác này hứa hẹn nhiều triển vọng. Chúng tôi ghi nhận vai trò quan trọng của Ủy ban Tư pháp và mong muốn hợp tác chặt chẽ với Ủy ban  thông qua việc tiến hành các nghiên cứu dựa trên bằng chứng nhằm hỗ trợ Quốc hội trong công tác xây dựng và giám sát thực thi pháp luật. Một sáng kiến triển vọng là chúng ta sẽ cùng xây dựng một bộ chỉ số dữ liệu, bao gồm cả phân tích một cách khoa học, nhất quán và nghiêm ngặt nhằm đánh giá việc thực hiện các sáng kiến cải cách tư pháp cũng như đánh giá những tiến bộ trong hoạt động tư pháp một cách sâu rộng hơn. Bộ chỉ số đó có thể sẽ là một công cụ giám sát quan trọng của Ủy ban.

Cuối cùng, tôi hi vọng các cuộc thảo luận và kết quả của buổi hội thảo này sẽ cung cấp những định hướng có ý nghĩa cho nỗ lực cải cách tư pháp hết sức quan trọng này; cung cấp thông tin phục vụ sửa đổi các luật có liên quan; và hỗ trợ các đại biểu Quốc hội tìm ra các lỗ hổng và giải pháp để đổi mới các cơ quan tư pháp của Việt Nam. UNDP cam kết tiếp tục hỗ trợ Quốc hội và Ủy ban Tư pháp thực hiện chức năng giám sát của mình.
 
Tôi rất mong đợi được tham dự các phiên họp của buổi hội thảo ngày hôm này và chúc các vị đại biểu có các cuộc thảo luận sôi nổi và hiệu quả.

Xin cảm ơn và chúc sức khỏe.