Phát biểu khai mạc tại Hội thảo Quốc tế Định hướng sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước – Kinh nghiệm Quốc tế

23 thg 9 2013

Diễn giả: Bà Pratibha Mehta, Điều phối viên thường trú Liên hiệp quốc tại Việt Nam
Ngày: Thứ Hai, 23/9/2013
Sự kiện: Phát biểu khai mạc tại Hội thảo Quốc tế Định hướng sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước – Kinh nghiệm Quốc tế
Địa điểm: Emeralda Resort, tỉnh Ninh Bình

Kính thưa,

TS. Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách của Quốc hội,

Các Phó chủ nhiệm các Uỷ ban Quốc hội

Các Đại biểu Quốc hội Việt Nam và các nước tham gia hội thảo,

GS.TS. Nguyễn Công Nghiệp, Thứ trưởng Thường trực Bộ Tài chính,

Các đồng nghiệp từ các đối tác phát triển,

Các chuyên gia trong nước và quốc tế.

Các đồng nghiệp tại Liên hiệp quốc,

Các Quý bà và Quý ông,
Tôi rất hân hạnh gửi lời chào mừng tới tất cả quý vị tham dự “Hội thảo Quốc tế về Định hướng sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước” tại tỉnh Ninh Bình. Cách đây đúng hai năm, dưới sự chủ trì của Ủy ban Tài chính và Ngân sách Quốc hội, rất nhiều các quý vị ngồi đây đã tham dự Hội thảo tại Hội An để thảo luận chủ đề “Cải cách tài khóa ở các quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi”.

Từ sau hội thảo đó, Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) đã tiếp tục hỗ trợ Ủy ban Tài chính và Ngân sách tổ chức nhiều diễn đàn tạo cơ hội trao đổi và thảo luận các vấn đề về cải cách tài khóa với hệ thống các tổ chức Liên hợp quốc, các đối tác phát triển, các cơ quan nghiên cứu chính sách tại Việt Nam, các chuyên gia và chuyên viên trong nước và quốc tế.

Chủ đề của hội thảo năm nay là cải cách ngân sách và trong hai ngày tới, chúng ta sẽ thảo luận các vấn đề liên quan đến Luật Ngân sách Nhà nước hiện hành được thông qua từ năm 2002. Vì việc sửa đổi luật sẽ sớm diễn ra, tôi tin tưởng rằng hội thảo này sẽ là một cơ hội tuyệt vời và đúng lúc để tham khảo những kinh nghiệm quốc tế về cải cách hệ thống quản lý tài chính công và thảo luận vai trò của các cơ quan dân cử trong việc giám sát những cải cách này nhằm hiện thực hoá các ưu tiên quốc gia và đáp ứng nhu cầu của người dân. Đó là bởi vì trong khi cơ quan hành pháp có trách nhiệm giải trình với cơ quan dân cử, các cơ quan dân cử lại có trách nhiệm giải trình cho công dân.

Trong những năm qua, Liên hiệp quốc tại Việt Nam đã và đang hỗ trợ Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp tăng cường năng lực thực hiện chức năng giám sát của các cơ quan này cũng như tăng cường hơn nữa chức năng đại diện cho nhu cầu của người dân, đặc biệt là những nhóm người dễ bị tổn thương nhằm đảm bảo công bằng xã hội.

Ví dụ như Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) đã có những hỗ trợ cụ thể cho Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội trong việc xem xét và thông qua các luật liên quan cũng như giám sát công việc quản lý tài chính công của Chính phủ.

Các tổ chức Liên hiệp quốc khác như Tổ chức Phụ nữ của Liên hợp quốc (UNWOMEN), Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cũng đang làm việc với các ủy ban và cơ quan khác của Quốc hội để hỗ trợ chuyên môn về các vấn đề giới, quyền trẻ em, lao động, dân số và sức khỏe sinh sản.

Kính thưa các quý vị đại biểu,
Ngân sách nhà nước là công cụ chính sách quan trọng nhất nhằm hiện thực hoá các mục tiêu quốc gia – trong khi vẫn phải đảm bảo bình đẳng và tính toàn diện.  Các cơ quan dân cử thực hiện “thẩm quyền về ngân khố” của mình.  Đó là nơi có tiếng nói cuối cùng trong việc quyết định về cách thức phân bổ nguồn lực tài chính của quốc gia và đảm bảo việc sử dụng các nguồn lực công một cách có trách nhiệm.

Ở Việt Nam, các cơ quan dân cử các cấp rất nỗ lực tăng cường giám sát các vấn đề ngân sách nhà nước.  Trong những năm gần đây,  các đại biểu quốc hội đã tăng cường tham khảo kinh nghiệm quốc tế và tiếp xúc với công dân thông qua đẩy mạnh thực hiện tham vấn công chúng.

Quốc hội và các hội đồng nhân dân cũng nên thực hiện tham vấn công chúng trong quy trình ngân sách. Tiếng nói của nữ giới, thanh thiếu niên, người tàn tật, những người nhiễm HIV, người dân tộc thiểu số, những người sống tại vùng sâu, vùng xa, v.v. cần phải được những người có thẩm quyền quyết định lắng nghe khi đưa ra những quyết định quan trọng về cách thức chi tiêu nguồn lực tài chính của quốc gia. Một vài quốc gia như Brazil, Cô-lum-bia hay Nam Phi cũng đã thể chế hoá phương thức xây dựng ngân sách có sự tham gia và hoạch định ngân sách giới nhằm tạo ra cơ hội lớn hơn cho người dân tham gia vào quá trình phân bổ ngân sách.

Tăng cường phân cấp, đặc biệt là tăng quyền chủ động của các địa phương - một trong những khả năng sửa đổi của Luật Ngân sách Nhà nước sẽ đem lại một cơ hội nhằm tăng cường hơn nữa tính toàn diện của quy trình ngân sách và đảm bảo bình đẳng.  

Hiện nay nhiều nước trên thế giới đã và đang thực hiện phương pháp xây dựng ngân sách dựa vào kết quả, như kế hoạch tài chính và khuôn khổ chi tiêu trung hạn (MTFF và MTEF).  Đây là những phương pháp tạo ra cơ sở để xây dựng ngân sách hàng năm cũng như giúp cho quốc hội giám sát để đảm bảo  sử dụng ngân sách hiệu quả và kinh tế.  Ngoài ra, Quốc hội và các cơ quan dân cử cấp tỉnh cũng có thể tăng cường hơn nữa công việc giám sát chi tiêu công thông qua sự hỗ trợ của Kiểm toán Nhà nước. Báo cáo kiểm toán nhà nước, trong đó cung cấp chi tiết các khoản chi tiêu công tại tất cả các cấp có thể là một công cụ quan trọng cho Quốc hội trong quá trình xem xét chi tiêu ngân sách đồng thời cho các cuộc chất vấn cơ quan hành pháp.

Trong các phiên hội thảo sắp tới, các quý vị sẽ có cơ hội thảo luận về những ưu điểm, nhược điểm của rất nhiều mô hình và cơ chế khác nhau mà các quốc gia khác đã và đang thực hành để sử dụng nhằm hướng đến một quy trình ngân sách bao quát hơn thông qua áp dụng nhưng cơ chế khác nhau như:  cơ chế xây dựng ngân sách có sự tham gia của người dân, những can thiệp ngân sách cụ thể, đặc biệt về tiếp cận giáo dục và y tế; những công cụ thuế cụ thể có thể giúp giảm bất bình đẳng; các cách tăng cường mình bạch và chia sẻ thông tin cũng như giám sát ngân sách.  

Để kết thúc bài phát biểu, tôi muốn cám ơn Uỷ ban Tài chính Ngân sách đã cùng phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc tổ chức hội nghị có ý nghĩa quan trọng này.  Một lần nữa, tôi rất hân hạnh được chào đón các diễn giả và các vị khách quý đến tham dự hội thảo.  

Tôi chúc tất cả các quý vị có những phiên thảo luận bổ ích và sôi nổi trong hai ngày tới đây.  

Xin cám ơn.