Bài phát biểu nhân dịp Ngày Quốc tế chống đói nghèo

16 thg 10 2013

Ngày: 16 tháng 10 năm 2013
Diễn giả: Điều phối viên thường trú LHQ, Bà Pratibha Mehta
Sự kiện
: Diễn đàn Giảm nghèo – Tầm nhìn tương lai: Kỷ niệm Ngày vì Người nghèo Việt Nam và Ngày Quốc tế chống đói nghèo
Địa điểm: Khách sạn Melia, Hà Nội

Kính thứa Bà Phạm Thị Hải Chuyền, Bộ trưởng Bộ LĐTB & XH
Kính thưa Ông Sơn Phước Hoan, Phó Chủ tịch Uỷ ban Dân tộc
Thưa ông Damien Cole, Đại sứ  Cộng hòa Ai-len
Cùng đại diện các Bộ, các cơ quan đối tác phát triển và Truyền thông
Hôm nay tôi rất vui vì được tham gia lễ kỷ niệm quan trọng này của Việt Nam Ngày vì Người nghèo và Ngày Quốc tế chống đói nghèo, xin cảm ơn Bộ LĐTB & XH vì đã tổ chức sự kiện này.

Ngày Quốc tế chống đói nghèo (IDEP) đã được Liên Hiệp Quốc và các quốc gia thành viên tổ chức kỉ niệm trong gần hai mươi năm qua nhằm thúc đẩy và chứng tỏ sự hiểu biết lẫn nhau, đoàn kết và chia sẻ trách nhiệm để hỗ trợ những người sống trong nghèo đói. Đây là ngày cũng được công nhận tại Việt Nam như là ngày dành cho người nghèo, cho phép chúng ta chia sẻ kinh nghiệm và ghi nhận những hành động của cá nhân và tập thể trong cuộc chiến chống đói nghèo.

Chủ đề của Ngày Quốc tế 2013 là " Cùng nhau hành động vì một thế giới không phân biệt đối xử: Dựa vào kinh nghiệm và kiến thức của những người sống trong nghèo đói cùng cực". Trong năm nay cộng đồng quốc tế đang theo đuổi các mục tiêu kép trong việc tăng cường các nỗ lực để đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDG), và xây dựng các nội dung tiếp theo của mục tiêu để hướng những nỗ lực của chúng ta đến hạn thực hiện MDG vào năm 2015.

Ngày hôm nay, chúng ta cùng có mặt tại đây để nhắc nhở mình về cuộc đấu tranh hàng ngày của những người sống trong nghèo đói cùng cực, những người đang bị tước cơ hội thăng tiến, và những người bên lề của đời sống chính trị, kinh tế và xã hội.

Việt Nam đã làm khá tốt trong việc giúp hàng chục triệu người thoát khỏi đói nghèo và cải thiện mức sống của họ trong hai thập kỷ qua.  Việt Nam đã trở thành một nước có mức thu nhập trung bình với mức giảm nghèo nghèo đạt tốc độ cực kỳ ấn tượng. Tuy nhiên, nhóm những người nghèo và bất bình đẳng tại địa phương vẫn còn tồn tại. Hơn nữa, khó khăn kinh tế đã góp phần vào sự xuất hiện của lớp người nghèo mới và người cận nghèo, những người chỉ cần một cú hích bên ngoài sẽ thoát khỏi nguy cơ trượt sâu hơn vào cái bẫy của nghèo đói.

Bản báo cáo đánh giá tiến độ thực hiện các MDG của Việt Nam mới được công bố gần cho thấy sự tiến bộ vững chắc của đất nước nhằm đạt được các mục tiêu này, nhưng cũng chỉ ra rằng còn nhiều việc phải làm để đạt được một số mục tiêu đang bị tụt hậu phía sau cũng như để duy trì sự tiến bộ ở những lĩnh vực khác. Điều này đặc biệt rõ ràng trong mối quan hệ với một số khu vực địa lý và các nhóm dân cư.

Thứ nhất: nghèo, bao gồm nghèo đói cùng cực, vẫn còn phổ biến trong các nhóm dân tộc thiểu số và các vùng có dân tộc thiểu số cư trú. Chiếm 15% tổng dân số, người dân tộc thiểu số chiếm đến 47% tổng số người nghèo ở Việt Nam. Ngoài tỉ lệ rất cao đối với mức thu nhập nghèo trong một số các nhóm này, còn thấy vấn đề tương tự ở những lĩnh vực  khác như giáo dục, y tế, nước, vệ sinh và nhà ở. Các nhóm dân tộc thiểu số luôn tụt hậu khá xa so với mức trung bình của cả nước. Có một nguy cơ rằng các MDG sẽ không thể đạt được trong số những người dân tộc thiểu số nếu không có những nỗ lực rất lớn nhằm trao quyền cho họ và hiểu rõ kiến thức, văn hóa và truyền thống của họ.

Thứ hai: Sự chênh lệch giữa các hộ giàu và người nghèo và các cộng đồng ngày càng mở rộng. Các hình thức mới của nghèo đô thị đã xuất hiện baoo gồm những người nhập cư và người lao động khu vực phi chính thức với hậu quả là làm chậm tăng trưởng kinh tế và cải cách cơ cấu. Nghiên cứu gần đây cho thấy chỉ tính riêng trong năm 2012 có khoảng một triệu lao động chuyển từ khu vực chính thức sang phi chính thức, từ các ngành công nghiệp và dịch vụ đến các ngành nghề lao động phổ thông trong cả nước. Các nhóm người này không có đủ quyền tiếp cận đến bảo trợ xã hội và dịch vụ xã hội do những quyền lời này thường được cung cấp dựa trên đăng ký cư trú của người dân.

Thứ ba: chúng ta phải đối mặt với thực hiện đang gia tăng là nghèo đói chỉ thực sự có thể được loại trừ khi chúng ta kiểm soát được các yếu tố hạn chế, thái độ và những hạn chế cơ bản. Nhận thức của người dân về các nhóm dễ bị tổn thương như dân tộc thiểu số, người tàn tật, song tính/đồng tính, người sống chung với HIV, vv có thể gây tổn hại và góp phần vào sự bất bình đẳng về cơ hội. Định kiến, kỳ thị hoặc các loại phân biệt đối xử tạo ra sự cản trở đối với quá trình tự tiến và phát triển, và càng nhấn những người nghèo và người thiệt thòi xuống hơn nữa xuống. Một số yếu tố cũng làm trầm trọng thêm một số khác - ví dụ, HIV làm gia tăng đói nghèo và đang gia tăng ở các tỉnh có tỷ lệ hộ nghèo cao như các tỉnh Tây Bắc.

Liên Hợp Quốc tại Việt Nam là một đối tác lâu năm của Chính phủ và cùng sát cánh hỗ trợ những nỗ lực hoạt động gần đây của Chính phủ để giải quyết những thách thức gặp phải.

Cụ thể, Việt Nam là một trong những hai mươi quốc gia trên thế giới đi tiên phong trong việc nghiên cứu và áp dụng biện pháp nghèo đa chiều để hiểu rõ hơn các nguyên nhân gốc rễ của nghèo đói và để thiết kế các chính sách và chương trình mục tiêu tốt hơn. Liên Hiệp Quốc luôn sẵn sàng hỗ trợ nỗ lực này.

Nghị quyết 80 đặt ra hướng đi mới trong việc tổng hợp các nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ giảm nghèo ở các huyện, xã và thôn khó khăn nhất. Để san lấp khoảng cách phát triển và đảm bảo rằng mục tiêu MDG đạt được cho các nhóm này vào năm 2015, việc xây dựng một kế hoạch chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ MDG trong các lĩnh vực đang bị tụt hậu sẽ là bước tiếp theo hợp lý. Về vấn đề này, chúng tôi ủng hộ cách tiếp cận có sự tham gia và dựa trên bằng chứng để loại bỏ các rào cản chính sách, tăng cường sự gắn kết và hiệu quả của chính sách giảm nghèo hiện có, và áp dụng các biện pháp tăng tốc MDG được dựa trên quyền và nhạy cảm với kiến thức, truyền thống và văn hóa các dân tộc thiểu số.

Các cuộc tranh luận mở gần đây về việc sửa đổi Luật Đất đai đã giúp hình thành trong suy nghĩ một nền tảng tốt làm sâu sắc hơn chương trình cải cách vì lợi ích của người nông dân nghèo. Đất đai vẫn là một tư liệu sản xuất quan trọng và là yếu tố then chốt trong các nỗ lực xóa đói giảm nghèo trong quá khứ. Do đó chúng tôi tiếp tục hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về các vấn đề đất đai và đánh giá sự lựa chọn của nông dân nghèo, cũng như lựa chọn đa dạng hóa kinh tế, đặc biệt là ở các vùng dân tộc thiểu số, xây dựng trên kiến thức của cộng đồng trong sử dụng và quản lý đất truyền thống.

Cuối cùng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy qua thời gian một lần nữa rằng nhiều câu trả lời cho những thách thức về nghèo đói có thể được tìm thấy từ ngay trong các cộng đồng bị ảnh hưởng. Đem lại cho họ tiếng nói, trao quyền cho họ để tìm giải pháp, và sự tham gia của họ trong việc lập kế hoạch và giám sát có sự tham gia là nền tảng cho các chính sách và chương trình giảm nghèo bền vững. Như các cuộc tham vấn gần đây cho các kế hoạch phát triển sau năm 2015 ở Việt Nam cho thấy, người nghèo, dân tộc thiểu số, người di cư, người khuyết tật và người sống chung với HIV đều có một khát vọng nội tại là thành viên bình đẳng và có ích cho xã hội, góp phần vào sự phát triển của đất nước. Do đó, chúng tôi ủng hộ các nỗ lực quốc gia để nâng cao vai trò của công dân, xã hội dân sự và các tổ chức dựa vào cộng đồng để vượt qua những rào cản kinh tế xã hội người nghèo và người chịu thiệt thòi phải đối mặt.

Nhân kỉ niệm Ngày Quốc tế Xóa đói Giảm nghèo năm nay, tôi muốn kết thúc bài phát biểu của mình bằng một câu nói của Tổng thư ký LHQ:

"Nếu chúng ta muốn thực hiện những mong ước của mình trong tương lai cho tất cả mọi người, chúng ta phải lắng nghe và chú ý đến các tiếng nói của những người thiệt thòi. Trong năm qua, LHQ đã làm điều đó bằng cách dẫn đầu một cuộc trò chuyện toàn cầu chưa từng có trên thế giới về điều mà mọi người muốn. Đối thoại phải tiếp tục - và dẫn đến những hoạt động tích cực và có ý nghĩa vì những người còn đang sống trong nghèo đói - như cách chúng ta vạch ra một con đường chấm dứt đói nghèo ở khắp mọi nơi. [...] Cùng nhau, chúng ta có thể xây dựng một thế giới bền vững, thịnh vượng và hòa bình, công lý và công bằng - một cuộc sống đàng hoàng cho tất cả mọi người".

Một lần nữa tôi xin cảm ơn Bộ LĐTB & XH  đã tổ chức sự kiện quan trọng này, và xin chúc tất cả quí vị có mặt tại đây hôm nay  sức khỏe và hạnh phúc.