Bài phát biểu tại cuộc Đối thoại chính sách pháp luật “Sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình dưới góc độ quyền con người”

25 thg 11 2013

image

Diễn giả:  Giám đốc Quốc gia UNDP, Bà Louise Chamberlain
Ngày:      Thứ Hai, 25 tháng 11 năm 2013
Sự kiện:   Đối thoại Chính sách pháp luật “Sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình dưới góc độ quyền con người”
Địa điểm:  Khách sạn Sheraton Hà Nội, K5 Nghi Tàm, số 11 Đường Xuân Diệu

Kính thưa Ông Hoàng Thế Liên, Thứ trưởng Bộ Tư pháp
Kính thưa Bà Nguyễn Thúy Anh, Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội,
Kính thưa các vị đại biểu Quốc hội, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp và các cơ quan tư pháp khác
Thưa các bạn đồng nghiệp kính mến đến từ các đối tác phát triển và các tổ chức xã hội dân sự Thưa các chuyên gia về Luật Hôn nhân và Gia đình
Kính thưa quý vị
Tôi xin gửi lời chào tới tất cả các bạn!

Tôi hoan nghênh sự tham gia của quý vị vào buổi Đối thoại Chính sách ngày hôm nay như là một phần trong nỗ lực hợp tác giữa UNDP và Bộ Tư pháp trong việc thực hiện chiến lược phát triển hệ thống pháp luật, và chiến lược cải cách tư pháp tại Việt Nam. Cuộc đối thoại chính sách pháp luật định kỳ này đã trở thành một diễn đàn quan trọng để Liên hợp quốc, Chính phủ Việt Nam và các đối tác phát triển cùng thảo luận về các ưu tiên trong nghị trình cải cách pháp luật và cải cách tư pháp.

Như quý vị đã biết, hôm nay là ngày quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái. Bạo lực thường diễn ra một cách âm thầm trong phạm vi gia đình. Bạo lực dưới mọi hình thức đe dọa sự bền vững và phát triển của gia đình và do đó đây là một trong những điểm cần xem xét trong cuộc thảo luận của chúng ta ngày hôm nay.  Trong nhiều trường hợp, đây chính là nguyên nhân gây ra tình trạng ly thân và ly dị. Cùng với Luật Bình đẳng giới và Luật Phòng chống bạo lực gia đình, Luật Hôn nhân và Gia đình cung cấp một cơ chế bảo vệ quan trọng nhằm giúp các gia đình, phụ nữ và trẻ em đối phó với các hậu quả của bạo lực gia đình. 

Tôi khuyến khích sự tham gia của tất cả quý vị vào chiến dịch phòng chống bạo lực đối với phụ nữ kéo dài 16 ngày hiện đang được tổ chức với sự tham gia chỉ đạo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội nhóm các cơ quan Liên hợp quốc tại Việt Nam. Chiến dịch năm nay tập trung vào “Xác định lại hình tượng nam giới ở Việt Nam và quan niệm về phái mạnh trên các phương tiện truyền thông và trong cuộc sống hàng ngày” Cụ thể, chiến dịch nhắm đến việc khởi xướng các cuộc thảo luận về phái mạnh và vai trò tích cực của nam giới trong gia đình cũng như những đóng góp của họ trong công tác phòng chống bạo lực trên cơ sở giới. Hôm nay chúng tôi mặc màu cam để bày tỏ sự ủng hộ với chiến dịch này, và tôi cũng khuyến khích tất cả quý vị đeo dải ruy-băng trắng là biểu tượng của chiến dịch này trên toàn cầu.

Liên quan đến chủ đề đối thoại của chúng ta ngày hôm nay, tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn Bộ Tư pháp vì Bộ đã tích cực chủ động chuẩn bị cho công tác sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình. Liên hợp quốc tại Việt Nam hỗ trợ Bộ Tư pháp, Quốc hội và các tổ chức xã hội dân sự trong việc cải cách Luật Hôn nhân và Gia đình nhằm cải thiện tính hiệu quả của Luật và tăng cường thúc đẩy quyền con người tại Việt Nam, đặc biệt liên quan đến việc xóa bỏ phân biệt đối xử trên cơ sở giới.

Luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi hiện đang được Quốc hội xem xét. Nhiều vấn đề đang được tranh luận dưới góc độ quyền con người. Ví dụ, do việc phân công lao động trong gia đình chủ yếu dựa trên cơ sở giới – theo đó phụ nữ phải đảm trách phần lớn việc nhà mà không có thu nhập, phải chăm sóc con cái và người lớn tuổi nhiều hơn các thành viên nam trong gia đình – họ là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương hơn, đặc biệt khi ly thân hoặc ly dị vì phần công việc không có thu nhập của họ không được tính đến. Cho đến nay vẫn thiếu các quy định pháp luật để bảo vệ cho những đối tượng phải thực hiện các công việc gia đình mà không có thu nhập, và cho đến nay các cơ quan thực thi pháp luật vẫn chưa thành công trong việc bắt buộc trụ cột tài chính trong gia đình phải có nghĩa vụ chia đều tài sản gia đình hoặc hỗ trợ đầy đủ cho con cái trong trường hợp ly thân hoặc ly dị.  Do đó, việc pháp luật tăng cường các cơ chế bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong trường hợp ly thân hoặc ly dị là hết sức cần thiết.

Các vấn đề phi truyền thống khác trong lĩnh vực gia đình như khuynh hướng tình dục hoặc bản dạng giới cũng cần phải được giải quyết trong Luật. Các cặp đôi đồng tính, chuyển giới hoặc lưỡng tính cũng đang tạo thành gia đình và có con cái.  Rất nhiều người đang phải chống lại sự kỳ thị, phân biệt đối xử và các định kiến xã hội, luật này có thể giúp bảo vệ và thừa nhận quyền con người của họ, như tất cả mọi người khác, và tỏ rõ lập trường chống lại các định kiến và phân biệt đối xử mà rất nhiều người đang phải đối mặt trong cuộc sống hàng ngày cũng như tỏ rõ quan điểm tích cực đối với các quyền bình đẳng của họ. Do đó, ngoài việc xóa bỏ sự phân biệt đối xử với phụ nữ và trẻ em như là một phần của bộ luật đang được sửa đổi, các quyền của Cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT) mà địa vị xã hội ngày càng được nâng cao ở Việt Nam cũng phải được pháp luật bảo vệ tốt hơn. Liên quan đến cộng đồng LGBT, mối quan hệ giữa hai người cùng giới tính vẫn chưa được pháp luật thừa nhận, khiến cho nhóm đối tượng này dễ bị phân biệt đối xử. Thêm vào đó, nhóm người chuyển giới và song tính không được coi là nam giới hay nữ giới đang bị pháp luật bỏ quên, bị cách ly và biến mất khỏi đời sống xã hội.

Khi xem xét vấn đề này, những nhà lập pháp cần lưu ý rằng việc các mối quan hệ đồng tính, hoặc nhóm người chuyển giới và song tính không được pháp luật thừa nhận sẽ khiến con cái của họ cũng bị cô lập và không thể nhận được sự chăm sóc và hỗ trợ hợp pháp từ cha mẹ của mình. Ngoài ra còn có một số vấn đề quan trọng khác như đói nghèo và quyền thừa kế. 

Chúng tôi khuyến khích những nhà lập pháp xây dựng luật theo hướng 1) cung cấp các cơ chế bảo vệ cần thiết cho phụ nữ và trẻ em; 2) sử dụng ngôn ngữ trung lập về giới nhiều hơn thông qua việc phân bổ trách nhiệm và nghĩa vụ cho cả hai giới một cách bình đẳng và 3) cung cấp các phương thức để bảo vệ tốt hơn các mối quan hệ đồng tính bao gồm cả con cái của họ.

Cuối cùng, chúng tôi khuyến khích những nhà lập pháp dành thời gian thích đáng để tham vấn cộng đồng về dự thảo luật nhằm giúp những người chịu tác động trực tiếp từ luật này có cơ hội bày tỏ các quan điểm khác nhau ngoài những tiêu chuẩn quốc tế và nhằm giúp đảm bảo rằng luật này có thể ăn sâu bám rễ trong xã hội Việt Nam hiện đại ngày nay.

Thảo luận rộng rãi về dự thảo luật sẽ giúp giải quyết câu hỏi thế nào là một người chồng và người vợ tốt trong phạm vi gia đình từ đó nuôi dưỡng sự bình đẳng giữa tất cả các thành viên và cũng đảm bảo rằng những nhóm đối tượng bị cách ly như các hộ gia đình cha/mẹ đơn thân cũng được tham gia vào cuộc tranh luận này.

Tôi hi vọng cuộc thảo luận ngày hôm nay sẽ chia sẻ không chỉ các quan điểm khác nhau mà còn cả các giải pháp và đề xuất cụ thể để góp phần xây dựng một Bộ luật Hôn nhân và gia đình hoàn thiện hơn bao gồm và bảo vệ quyền lợi của mọi công dân và thành viên trong gia đình. Tôi mong đợi sự đóng góp từ phía quý vị để chúng ta có một buổi đối thoại hiệu quả trong sáng nay!

Xin cảm ơn.