Bài phát biểu của Ông Bakhodir Burkanov, Phó giám đốc quốc gia UNDP tại Hội thảo Đối thoại Chính sách: Kinh nghiệm quốc tế về Xây dựng Luật Bảo Vệ Môi Trường

18 thg 2 2014

Sự kiện: Hội thảo Đối thoại Chính sách: Kinh nghiệm quốc tế về Xây dựng Luật Bảo Vệ Môi Trường
Địa điểm:    Khách sạn Movenpick, 83 Lý Thường Kiệt, Hà Nội

Kính thưa ông Phan Xuân Dũng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội
Ông Võ Tuấn Nhân, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội
Ông Lê Kế Sơn, Tổng cục phó Tổng cục Môi trường, Bộ TNMT
Kính thưa các Đại biểu Quốc hội, Đại biểu các Bộ ban ngành
Thưa các bạn đồng nghiệp làm việc tại các cơ quan đối tác phát triển
Kính thưa các vị diễn giả, các vị khách quý
Kính thưa quý bà, quý ông

Trước tiên xin chúc các bạn một năm mới thành công: Chúc mừng năm mới, Mã đáo thành công!

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cũng như Bộ Tài Nguyên và Môi trường đã tổ chức cuộc đối thoại chính sách hôm nay nhằm chia sẻ những kinh nghiệm về Luật Bảo vệ môi trường và cho tôi cơ hội để có thể chia sẻ với các bạn trong dịp này.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hoàn thiện bản dự thảo về “Luật Bảo vệ Môi trường”, cuộc đối thoại này có ý nghĩa vô cùng quan trọng và kịp thời, đặc biệt trong lúc vẫn còn xảy ra những vụ ô nhiễm công nghiệp, khai thác khoáng sản. Thêm vào đó là những vấn đề nổi cộm về các thách thức trong phát triển đa ngành và biến đổi khí hậu. Đây là những yếu tố đang ngày càng ảnh hưởng đến cuộc sống và phương kế sinh nhai của người dân địa phương, thu hút mối quan ngại của cộng đồng trước những thách thức nghiêm trọng về môi trường cần phải được giải quyết tại Việt Nam.

Tôi rất vui mừng được chào đón Bà Masnellyarti Hilman, cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Indonexia và Bà Lixia Zheng, trường đại học Thanh Hoa, Bắc Kinh, Trung Quốc. Chúng tôi cũng vui mừng chào đón các chuyên gia tư vấn khác, những người giàu kinh nghiệm trong việc xây dựng và thực thi luật môi trường, sẽ chia sẻ những kiến thức chuyên sâu về những vấn đề sẽ được thảo luận trong cuộc đối thoại chính sách hôm nay.

Việt Nam đã đạt được phần lớn các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ của mình trước kỳ hạn đề ra là năm 2015, và đã có những đóng góp đáng đáng kể vào việc thảo luận xây dựng các mục tiêu phát triển sau năm 2015 bằng việc viện dẫn môi trường sạch hơn hay mô hình tăng trưởng xanh bền vững và thân thiện môi trường như một một hướng đi then chốt cho mô hình phát triển mới. Điều này là rất quan trọng đối với Việt nam khi mà Việt nam là một trong rất ít quốc gia có khả năng không đạt được Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ thứ 7 về Môi trường bền vững, đặc biệt là ở lĩnh vực cung cấp nước sạch, cải thiện điều kiện vệ sinh, đa dạng sinh học. Thêm vào đó, còn tồn tại sự chênh lệch lớn và trong nhiều trường hợp, ngày càng sâu sắc giữa các tỉnh và các nhóm dân cư. Điều này đòi hỏi phải có luật môi trường tốt nhất có thể, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai và thực thi pháp luật.  

Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) đánh giá cao việc Việt Nam đưa vào dự thảo Luật Bảo vệ môi trường những các chương riêng về tổ chức xã hội dân sự và biến đổi khí hậu. Dự thảo luật lần này được chuẩn bị dựa trên những nghiên cứu sâu về hai chủ đề trên, tham vấn và tham khảo những kinh nghiệm tốt nhất của quốc tế. UNDP vinh dự đã hỗ trợ cho những nghiên cứu này cũng như những nghiên cứu khác cung cấp cơ sở cho việc  xây dựng Dự thảo luật.

Dự thảo Luật bảo vệ Môi trường đến thời điểm này đã bao gồm tương đối đầy đủ các nội dung và có thể sẽ là một tài liệu đáng để tham khảo cho các nước trong khu vực. Trong cuộc đối thoại hôm nay, tôi có 4 đề xuất mong muốn được các quý vị tiếp tục cân nhắc và thảo luận trong quá trình hoàn thiện Dự thảo Luật lần này.

Thứ nhất, Luật cần phải đảm bảo được tính nhất quán và hài hoà trong quản lý nhà nước và kế hoạch phát triển quốc gia. Một trong các phương án là giao trách nhiệm cho một Bộ đứng đầu về quản lý môi trường cấp nhà nước. Cần cân nhắc một cách nghiêm túc để đảm bảo tính hài hòa và thống nhất của các quy hoạch môi trường. Bảo vệ môi trường Đất, Nước, Đa dạng sinh học, Khoáng sản, Tài nguyên biển và ven biển, cần phải được lồng ghép hài hoà vào quá trình xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, và kế hoạch quốc phòng.

Thứ hai, trong khi dự thảo luật ghi nhận quyền và nghĩa vụ của các tổ chức xã hội dân sự và cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ môi trường, Luật nên tạo điều kiện cho các cá nhân và tổ chức của người dân tham gia vào việc giám sát các vụ ô nhiễm môi trường, việc xây dựng cũng như thông qua các công cụ đánh giá ảnh hưởng môi trường. Luật cũng có thể định nghĩa rõ khái niệm cộng đồng là một pháp nhân, ví dụ “Thôn” - đơn vị nhỏ nhất trong một làng, trong đó Trưởng thôn được người dân trong thôn đề cử và được hệ thống pháp luật Việt Nam công nhận. Bằng việc định nghĩa cụ thể về việc ai sẽ đại diện cho quyền của những người dân bị ảnh hưởng bởi môi trường, Luật này sẽ cho phép cộng đồng đóng vai trò tích cực như một pháp nhân.  

Thứ ba, khung pháp lý và chính sách ở Việt Nam công nhận bình đẳng giới như một nguyên lý cơ bản, vì vậy Luật Bảo vệ Môi trường cũng cần phải thể chế hóa quyền và nghĩa vụ chính thức của phụ nữ, trẻ em gái, và những tổ chức của phụ nữ trong việc bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Phụ nữ đã có những đóng góp đáng kể trong việc bảo vệ môi trường, vậy họ phải được tham gia một cách hiệu quả vào quá trình ra quyết định ở tất cả các cấp.

Thứ tư, nhận thấy tầm quan trọng của Luật Bảo vệ môi trường, các nhà làm luật cần xem xét việc áp dụng những cơ chế giám sát sáng tạo nhằm nâng cao việc giám sát thực thi luật. Cơ chế này bao gồm cả thị sát thường xuyên lẫn kiểm tra đột xuất cấp cơ sở để kịp thời đánh giá tình hình thực tế và phát hiện những vấn đề có nguy cơ xảy ra. Luật cần cho phép sự tham gia một cách hiệu quả của truyền thông và người dân địa phương cũng như đảm bảo thông tin cởi mở và minh bạch liên quan đến thi hành luật và giám sát thi hành luật.

Thưa các quí vị
Chúng tôi rất vui mừng khi rất nhiều vấn đề nói trên đã được nêu bật trong hồ sơ thẩm định của dự thảo luật của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.
Tôi hy vọng rằng những góp ý và thảo luận ngày hôm nay có thể đóng góp kiến thức và  kinh nghiệm quí báu để các Đại biểu Quốc hội có thể thảo luận trước khi thông qua Bộ Luật quan trọng này của đất nước vì lợi ích của người dân và cộng đồng
Xin cảm ơn và Chúc sức khoẻ.

Liên hệ UNDP tại Việt Nam (dành cho báo chí)
Liên hệ về báo chí: Nguyễn Việt Lan 84 4 3822 4383 ext.121
nguyen.viet.lan@undp.org
Liên hệ về báo mạng và ấn phẩm: Phan Hương Giang 84 4 3822 4383 ext.119
phan.huong.giang@undp.org
Đồng hành cùng chúng tôi